(plantar fasciitis)فاسئیت پلانتار

(plantar fasciitis)فاسئیت پلانتار

فاسئیت پلانتار (التهاب غلاف پا) شایع ترین علت درد در انتهای پاشنه است. هر ساله افراد بسیاری مبتلا به این  بیماری درمان می شوند.فاسئیت پلانتار هنگامی رخ می دهد که در باند قوی بافتی که از قوس پای شما پشتیبانی می کند تحریک و التهاب ایجاد شود.

آناتومی

نیام کف‌پایی یا فاشیای پلانتار(Plantar fascia)یک بافت همبند بلند و ضخیم است که درست زیر پوست کف پا قرار گرفته‌است. این رباط از پاشنه پا به زیر پنجه پا کشیده شده و موجب قوس کف پا می‌شود.

     ناحیه درد در فاسيیت پلانتار                                                                     

علل

فاسئیت پلانتارنقش ضربه گیر را ایفا می کند. اما گاهی اوقات، فشارهای بیش از حد باعث آسیب رساندن به بافت ها می شود. پاسخ طبيعی بدن به آسيب، التهاب است که باعث درد و سفتی پاشنه می شود.

عوامل خطر

درد پاشنه به علل متفاوتی ایجاد میشود ولی مهمترین عواملی که موجب فراهم شدن زمینه مساعد برای بروز این بیماری میشوند عبارتند از :

  • سفت بودن عضلات پشت ساق پا یا سفت بودن تاندون آشیل که موجب میشوند فرد نتواند به راحتی پشت پایش را به بالا ببرد.
  • چاقی
  • قوس کف پای زیاد یا کم (صافی کف پا)
  • فعالیتهای تکراری(ضربات مکرر به کف پا مانند فعالیت های ورزشی که در آن پاشنه پا بطور مکرر به زمین کوبیده میشود.)
  • فعالیت بدنی جدید یا افزایش شدت فعالیت بدنی که در قبل هم داشته ایم
  • راه رفتن روی زمین سخت یا ناهموار
  • کفش نامناسب
  • افزایش سن و تغییر یافتن جنس بافت فاشیای پلانتار

خار پاشنه

باور بسیار شایعی در بین مردم و حتی پزشکان رواج دارد که درد پاشنه به علت خار پاشنه است. گرچه خیلی از افرادی که فاسئیت پلانتار دارند برجستگی کوچک استخوانی در زیر استخوان پاشنه دارند که به آن خار پاشنه میگویند، لازم به ذکر است  که علت درد، خار پاشنه نیست.

وجود یک برجستگی استخوانی در زیر استخوان پاشنه علت درد آن ناحیه نیست و به همین دلیل است که با خارج کردن این برجستگی استخوانی درد از بین نمیرود. از هر ده نفر یک نفر خار پاشنه دارد ولی همه آنها درد ندارند. از آنجایی که خارپاشنه باعث ایجاد فاسئیت پلانتار نیست، درد را می توان بدون برداشتن این برجستگی استخوانی  درمان کرد.

علائم

شایع ترین علائم فاسئیت پلانتار عبارتند از:

  • درد در کف پا بیشتر در قسمت داخلی پاشنه
  • بروز درد در صبح وقتی از رختخواب بلند میشویم یا بعد از مدتی نشستن و یا رانندگی طولانی مدت. وقتی بلند میشویم و شروع به راه رفتن میکنیم در چند قدم اول درد شدید است ولی بعد از چند دقیقه پیاده روی کاهش می یابد و یا از بین می رود.
  • درد بعد از تمرین یا فعالیت شدید

تشخیص

التهاب فاسئیت پلانتار در کف پا معمولاً توسط پزشک با توجه به علائم، شرح‌حال و معاینات بالینی تشخیص داده می‌شود. معاینات بالینی بیمار جهت پیشگیری و درمان شامل موارد زیر می‌شود:

  • ارزیابی قدرت عضلات پا
  • ارزیابی دامنه حرکتی پا
  • بررسی وضعیت قرارگیری پا (در هنگام ایستادن یا راه رفتن)
  • ارزیابی نحوه‌ی راه رفتن بیمار
  • ارزیابی توانایی و تحمل بیمار در حین انجام تست تحریک درد

تست ها

پزشک شما ممکن است آزمایش های تصویربرداری را برای اطمینان از اینکه درد پاشنه توسط فاسئیت پلانتار ایجاد شده است و نه یک مشکل دیگر، درخواست دهد.
اشعه ایکس
اشعه ایکس تصاویری روشن از استخوان ها را فراهم می کند. آنها برای تشخیص علل دیگر درد پاشنه، مانند شکستگی یا آرتریت، مفید هستند. خار پاشنه  را می توان در اشعه ایکس مشاهده کرد.اشعه  Xدر تشخیص فاسئیت پلانتار کمکی نمی کند چرا که رباط ها در تصویربرداری اشعه Xدیده نمی شوند.

تصویر رادیوگرافی از پا
سایر تستهای تصویربرداری
دیگر تست های تصویربرداری، مانند تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) و اولتراسوند، به طور معمول برای تشخیص فاسئیت پلانتار استفاده نمی شود. MRI به ندرت برای تشخیص این بیماری درخواست می شود.اگر با استفاده از روشهای اولیه درمان، درد پاشنه از بین نرود، MRIممکن است استفاده شود.

درمان غیر جراحی

بیش از ۹۰ درصد بیماران با اقدامات غیر جراحی طی 10 ماه از شروع روشهای ساده درمانبهبود میابند. اقدامات درمانی عبارتند از :

فیزیوتراپی : فیزیوتراپیست شما با توجه به میزان آسیب‌دیدگی ، یک برنامه‌ی درمانی مناسب برای شما تدوین می‌کند. نواحی که در برنامه‌ی درمان هدف قرار می‌گیرند، فاسیای پلانتار(رباط کف پا) و ساق پاها هستند. این برنامه درمانی شامل موارد زیر است:

  • استراحت : اگر درگیر فعالیت وزشی خاصی هستید که در آن پاشنه پا تحت ضربات و فشار مداوم است باید این فعالیت ورزشی را کم و یا حتی موقتاً قطع کنید.
  • استفاده از یخ : پاشنه پا را روی یک بطری یخ زده یاکیسه پلاستیکی حاوی تکه های یخ حرکت دهید. روزی ۴-۳ بار و هر بار ۲۰ دقیقه این کار را تکرار کنید.استفاده از یخ در درمان فاسئیت پلانتار
  • استفاده از آب نمک: در یک تشت با اندازه مناسب آب بریزید و به آن نمک اضافه کنید. در صورت امکان مقداری سرکه سیب هم به این محلول اضافه کنید. پای خود را روزی نیم ساعت در این محلول قرار دهید. محلول آب نمک و سرکه سیب به کاهش التهاب غلاف کف پا کمک میکند.
  • کفش راحتی و طبی: کفش‌های راحتی بپوشید که به خوبی از پای شما و قوس کف پا حمایت می‌کند و کفی آن به نحو صحیحی طراحی‌شده است. بسته به سبک زندگی شما، ممکن است فعالیت‌های مختلفی از جمله کارهای ساده روزمره یا فعالیت ورزشی شدید داشته باشید و در هر صورت کفش شما باید به خوبی از کف پای شما محافظت کند.
  • کفی طبی : کفی های سیلیکونی زیر پاشنه را نرم نگه داشته و آنرا از ضربات مکرری که درد را تشدید میکند حفظ میکند.
  •                کفی طبیکفی طبی
  • اسپلینت شبانه : معمولاً وقتی فرد در شب میخوابد کف پایش به پایین خم شده و این موجب میشود تا فاشیای پلانتار ریلکس شده و در صبح  که فرد از خواب بلند میشود طول آن قدری کوتاه تر شده است و همین امر موجب شدت درد صبحگاهی است. با استفاده از یک آتل یا اسپلینت در هنگام خواب که به پا و ساق بسته میشود مچ پا در حالت ۹۰ درجه نگه داشته شده تا کشش فاشیای پلانتار در حین خواب حفظ شود. این روش گرچه کمی ناراحت کننده است ولی موثر است. بعد از اینکه درد از بین رفت، نباید استفاده شود.اسپلینت شبانه مناسب فاسئیت پلانتار
  • دارو : داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی مانند ایبوپروفنیا ناپروکسن موجب کاهش درد و التهاب میشود. توجه داشته باشید که برای مصرف بیشتر از یک ماه باید با پزشک مشورت کنید.
  • سوزن خشک:از سوزن خشک برای ایجاد پرخونی در فاشیای پلانتار یا از بین بردن نقاط ماشه ای عضلات ساق پا استفاده میشود.
  • تمرینات کششی : انجام برخی تمرینات خاص که عضلات پشت ساق و فاسیای پلانتار را تحت کشش ملایم قرار داده و آنها را نرم و قابل انعطاف میکنند. دو نمونه از این تمرینات عبارتند از:

کشش عضلات پشت ساق :به طرف یک دیوار بایستید. یک پا را جلوتر از پای دیگر قرار میدهیم بطوریکه یک زانو کمی خم و و زانوی دیگر کاملاً صاف یباشد. کف هر دو دست را هم به دیوار جلو تکیه میدهیم. سپس بدون اینکه محل کف پاها روی زمین را تغییر دهیم سعی میکنیم تنه خود را به دیوار نزدیک تر کنیم، زانوی خم شده را بیشتر خم کنیم تا در پایی که زانویش صاف است مچ پا بیشتر خم شود.

با این کار عضلات پشت ساق و تاندون آشیل پای عقبی تحت کشش قرار میگیرند. این کار را خیلی به آرامی انجام میدهیم تا وقتی که یک کشش ملایم را در پشت پا احساس کنیم. وضعیت را برای ده ثانیه حفظ کرده و سپس به آرامی به حالت اول باز میگردیم. نرمش را 10 مرتبه تکرار میکنیم.

کشش عضلات پشت ساق

کشش فاسیای پلانتار : در حالت نشسته پای مبتلا را روی زانوی سالم قرار میدهیم و پنجه پا را با دست گرفته و به طرف خود میکشیم تا فاشیای کف پا در حالت کشش قرار گیرد.به مدت ده ثانیه این کشش را ادامه داده و سپس به حالت اول باز میگردیم. 10 مرتبه نرمش را انجام میدهیم.

کشش فاسیای پلانتار

  • شاک ویو تراپیESWT:با استفاده از دستگاه شاک ویو ضربات قدرتمندی که توسط کمپرسور باد یا امواج اولتراسونیک تولید میشوند به ناحیه پاشنه وارد میشود و در نتیجه آن روند ترمیم آسیب فاشیای پلانتار تسریع میشود. اثر این روش در همه بیماران یکسان نبوده و ثابت شده نیست. شاک ویو تراپی به ویژه برای بیمارانی مفید است که از درد مزمن پاشنه رنج می‌برند و درمان‌های روتین فیزیوتراپی برای‌شان نتیجه‌بخش نبوده است. یک جلسه معمول شاک ویو تراپی در حدود ۱۵ دقیقه طول می‌کشد و به مدت سه هفته باید هفته‌ای یک بار برای درمان به فیزیوتراپیست مراجعه نمود. شاک ویو تراپی به معنای واقعی کلمه هیچ اثر و عارضه جانبی ندارد، چرا که از هیچ دارو، جراحی، تزریق یا بیهوشی در آن استفاده نمی‌شود. برخی از بیماران هنگام شاک ویو تراپی درد زیادی را تجربه میکنند و گاهی بلافاصله پس از درمان، برای مدت کوتاهی احساس سوزش یا خارش ملایم، گرما یا کرختی دارند. در کنار استفاده از امواج شاک ویو، سایر اقدامات درمانی از قبیل دارودرمانی، استفاده از یخ و آب نمک، کفی طبی و تمرینات کششی باید لحاظ شوند.

تزریق کورتون : تزریق دارو درمحل درد ممکن است توسط پزشک معالج برای درمان استفاده شود. تزریق دارو معمولا وقتی انجام میشود که فیزیوتراپی و شاک ویو درمانی نتیجه بخش نباشد. توجه داشته باشید که تزریق های مکررخطرناک بوده وممکن است بر اثر این تزریقات فاشیای کف پا پاره شده و فرد دچار صافی کف پا و درد مزمن شود.

درمان جراحی

اگر بعد از ۱۲ ماه درمان غیر جراحی مداوم، درد همچنان باقی ماند پزشک معالج ممکن است تصمیم به انجام عمل جراحی بگیرد. انواع این اعمال عبارتند از:

  • آزاد کردن عضلات پشت ساق برای افزایش قابلیت انعطاف مچ پا
  • آزاد کردن فاشیای پلانتار بصورت بریدن قسمتی از فاشیا برای افزایش قابلیت انعطاف فاشیا

هر دو این اعمال جراحی را میتوان به روش باز یا با آندوسکوپ انجام داد.

بیشتر بیماران نتیجه خوبی از عمل جراحی می‌گیرند. بااین‌حال، به دلیل اینکه عمل جراحی می‌تواند منجر به درد مزمن و نارضایتی شود، تنها هنگامی از این روش استفاده می‌شود که تمام اقدامات غیر جراحی را امتحان کرده باشید. شایع‌ترین عوارض عمل جراحی شامل باقی ماندن بخشی از درد و آسیب به عصب است.

پیام بگذارید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.