میدان هروی، خ وفامنش، خ آزادی، پ ۴۶، ط ۵، واحد ۹


  تماس : ۲۲۹۸۱۲۲۴- ۲۲۹۶۷۵۵۵ - ۰۹۹۰۲۵۰۰۸۲۸

برچسب همه پست ها مطالب علمی

بورسیت (Bursitis)

بورسیت به معنای التهاب بورس است به هر علتی . بورس ها کیسه های بافتی ظریف حاوی مایع سینوویال هستند که عمدتا در اطراف مفاصل قرار داشته و وظیفه آنها تسهیل حرکت تاندون ها بر روی استخوان مجاور است. یک بورس ممکن است بین دو ماهیچه یا تاندون ماهیچه با یک بخش استخوانی و یا میان پوست و استخوان قرارگیرد.بورس ها در واقع یک کیسه پر از مایع نیستند. بورس را میتوان به یک کیسه پلاستیکی مانند کیسه فریزر تشبیه کرده که دورتادور آن بسته شده و درون آن مقادیر بسیار مختصری روغن مایع ریخته شده است.اگر این کیسه فریزر را بین دو کف دست خود قرار داده و دو کف دست خود را بر روی هم مالش دهید مشاهده میکنید که وجود این کیسه پلاستیکی موجب حرکت راحت تر کف دستان شما بر روی هم میشود.

بورس ها هم حاوی مایع سینوویال زیادی نیستند و تنها مقداری کمی مایع در درون آنها وجود دارد تا اندازه ای که موجب شود دو لایه آن بتواند به راحتی روی هم بلغزد. التهاب بورس باعث افزایش مایع سینوویال آن می‌گردد و مانند یک بادکنک متورم میشود.هرچه میزان مایع بیشتر گردد، درد و حساسیت نیز افزایش می‌یابد. خونریزی به داخل بورس به عنوان ناتوان کننده ترین نوع بورسیت شناخته می‌شود. در این موارد، احتمال عفونت بورس وجود دارد.

چون بورس ها بیشتر در اطراف مفاصل هستند بورسیت ها هم معمولا موجب بروز درد در اطراف مفاصل میشوند. بورسیت از علل شایع بروز درد مفصلی است و معمولا بر اثر استفاده زیاد از مفصل و حرکت مداوم تاندون ایجاد می شود.
این حرکت مداوم و مکرر موجب سایش زیاد سطوح بورس بر روی هم شده و این سایش موجب التهاب و تورم بورس میگردد.

علائم

  • درد شدید و یا تیرکشنده در اطراف مفصل درگیر که با حرکت و فعالیت آن مفصل بیشتر می شود
  • تورم در اطراف مفصل درگیر
  • گرمی و قرمزی بر روی ناحیه درگیر
  • کاهش دامنه حرکتی مفصل
  • حساسیت به لمس
  • خشکی مفصل
  • تب که نشانه ی بورسیت عفونی است.

در بورسیت حاد درد شدید بوده و با لمس مفصل می توان به راحتی بورس متورم را با انگشتان لمس کرد. پوست اطراف ناحیه نیز گرم و قرمز است. در این وضعیت بیمار نه تنها دچار گرمی اطراف مفصل مبتلا است بلکه تب نیز دارد.

ولی در بورسیت مزمن درد شدید نیست. تجمع ترشحات در ناحیه کم است و سایر علائم بورسیت حاد وجود ندارد. در عین حال این وضعیت مزمن باعث اختلال در عملکرد طبیعی مفصل مبتلا می شود.

علل

  • تروما ( ضربه ):تروما بر اثر آسیب های مکرر و یا ضربه های مستقیم،موجب التهاب کیسه های مفصلی میشود.
  • فشار مداوم روی بورس: مانند  تکیه برروی آرنج برای مدت طولانی ، زانو زدن طولانی برای انجام کارهایی مانند سابیدن کف آشپزخانه ، نشستن طولانی‌مدت به خصوص بر روی سطوح سخت
  • استفاده بیش از حد از مفصل: مانندپرتاب توپ بیس‌بال و یا بلند کردن مداوم اشیا به بالای سر
  • بیماری های التهابی سیستمیک مانند نقرس: افراد مبتلا به بیماری هایی مانند نقرس میتوانند از توسعه ی کریستال های نهفتهمبتلا به بورسیت شوند.
  • بیماری های روماتیسمی مثل آرتریت روماتویید
  • عفونت: بورس ها نزدیک سطح پوست هستند و به احتمال زیادی ممکن است توسط باکتری ها آلوده شوند.این بیماری التهاب کیسه های مفصلی عفونی نامیده می شود.افراد مبتلا به دیابت یا معتاد به مصرف الکل، بیماران دچاربیماریهای کلیوی یا افراد با سیستم ایمنی ضعیف(براثرمصرف داروهای کورتونی- استروئیدی)،و کسانی که زخمی در پوست بالای بورس دارند،بیش تر در معرض خطر ابتلا به بورسیت عفونی هستند. حدود 85 درصد از بورسیت های عفونی در مردان رخ می دهد.

انواع بورسیت

تعداد بورس ها در افراد مختلف متفاوت است اما در بیشتر مردم 160 بورس در سرتاسر بدن وجوددارد. هر یک از 160 بورس موجود در بدن می تواند ملتهب شود. با این وجود در بعضی قسمتها احتمال بروز بورسیت بیشتر است که عبارتند از: شانه، آرنج،، زانو،لگن و مچ پا

انواع شایع  بورسیت که ممکن است شما هم تا به حال به آنها مبتلا شده باشید :

  1. بورسیت ساب آکرومیال ( مفصل شانه)
  2. بورسیت پره پاتلار (بورسیت کشکک زانو )
  3. کیست بیکر ( بورسیت پشت زانو– بورسیت سمی ممبرانوس)
  4. بورسیت اوله کرانون (آرنج)
  5. بورسیت تروکانتریک ( لگن)

شانه

بیماری بورسیت در ناحیه شانه بیشترین شیوع را داشته و پس از آن زانو ران و لگن قرار دارند.بورسیت های شانه اغلب همراه با تاندونیت عضلات روتاتور کاف ایجاد می شود .درشانه،بورس ساب آکرومیال، تاندون سوپرااسپیناتوس را از استخوان اکرومیون و عضله ی دلتوئید جدا می کند. التهاب این بورس معمولا درنتیجه ی آسیب به ساختارهای اطراف آن رخ می دهد. بورسیت ساب آکرومیال، شایع ترین بورسیت ناحیه شانه‌است. درصورت راه یافتن املاح کلسیم به بورس، بورسیت کلسیفیه رخ می‌دهد. درد در ناحیه بیرونی شانه شایع ترین علامت بورسیت شانه است.درد اغلب در شب بیشتر است. شانه معمولا در نقاط حساس،دچار کاهش دامنه ی فعال حرکتی می شود.بلندکردن اجسام یا انجام فعالیت ها ناراحت کننده خواهدبود.

زانو

بورسیت زانو، در واقع التهاب بورس‌های زیر مفصل زانو است. هر زانو 11 بورس دارد. هر کدام از این بورس‌ها ممکن است ملتهب شوند، اما التهاب بورسیت بیشتر در بالای زانو یا بخش داخلی مفصل زانو اتفاق می‌افتد.

بورسیت سمی ممبرانوس که درپشت زانو ایجاد شده و اغلب در بیماران مبتلا به آرتروز زانو رخ می دهد. بورس سمی ممبرانوس بین عضله گاستر و تاندون همسترینگ (سمی ممبرانوس) ودرساق پاقراردارد. تحریک این ناحیه که به کیست پاپیتال یا کیست بیکر معروف است باعث می شود که تورم و درد در پشت زانو ایجاد شود.

بورسیت پره پاتلار(بورسیت کشکک) که در جلوی زانو و در زیر کشکک زانو رخ داده و مهمترین علائم این التهاب تورم جلوی کشکک است که به علت ترشح و تجمع مایع در این بورس بوجود میاید. اغلب در افرادی که مدت زمان زیادی را روی زانوی خود کار می‌کنند رخ می دهد.این بیماری در کسانی که زیاد زانو میزنند مانند کسانی که زمین را میسایند یا موکت یا کاشی در روی زمین نصب میکنند و نیز در باغبان ها بیشتر است. در ورزش هایی که در آنها ورزشکار در معرض ضربه به جلوی زانو است مثل فوتبال، بسکتبال و کشتی هم این بیماری به کرات دیده میشود.

بورسیت پس آنسرین(Pes Anserian) که درقسمت داخلی زانو ایجاد شده و اغلب در نتیجه استفاده بیش از حد از زانوها رخ می دهد. این بیماری در ورزشکاران بخصوص دوندگان بیشتر دیده میشود. بیماران مبتلا به آرتروز یا سائیدگی زانو هم به این بیماری دچار میشوند. عواملی که زمینه را مستعد ایجاد این بیماری میکند عبارتند از :بد ورزش کردن، چاقی،چرخش ساق و زانو به خارج،استئوآرتریت و پارگی منیسک داخلی.

آرنج

حدود ده بورس در اطراف آرنج وجود دارد که باعث تسهیل در حرکات آرنج می گردد. اکثر این بورسها بی آزار بوده و غالباً باعث ناراحتی نمی گردند. بعضی از این بورسهای آرنج دراثر عوامل مختلف مثل ضربه های مکرر و یا ضربه حاد دچار التهاب میگردد. بورس اُلکرانون بین پوست و زایده اُلکرانون واقع شده و باعث تسهیل حرکات پوست روی زایده اُلکرانون می گردد. شایع ترین بورسیت آرنج، بورسیت اُلکرانون است. معمولاً اولین علامت بورسیت الکرانون تورم پشت آرنج است. عفونت در این بورس ها رایج است.

لگن

دو بورس اصلی در مفصل لگن قرار دارد که به دلایلی ممکن است متورم و حساس شوند. یک بورس برجستگی خارجی استخوان لگن را می پوشاند که با نام تروکانتر بزرگ تر شناخته می شود.

تورم این بورس با نام بورسیت تروکانتریک خوانده می شود. بورس دیگر در داخل کشاله ران قرار دارد که در صورت التهاب و تورم با نام بورسیت پلویک خوانده می شود. این نوع بورسیت نسبت به بورسیت تروکانتریک کمتر شایع است.بورسیت در ناحیه لگن اغلب با مشکلات مفصل ران مانند آرتروز و یا آسیب(به ویژه در حال دویدن) همراه است.بورسیت تروکانتریک در سطح خارجی ران رخ می دهد.بورسیت تروکانتریک بسیار شایع است و اغلب براثر اضافه وزن و در زنان میانسال رخ می دهد. بورسیت تروکانتریک باعث دردهای عمیق در مجاور مفصل ران می شود که ممکن است درد به سمت باسن یا زانو گسترش یابد.درد براثر فعالیت،فشارهای موضعی و یا کشش مانند راه رفتن طولانی مدت و بالا رفتن از پله ها یا اسکات زدن تشدید می شود. درد اغلب در شب بدتر می شود و می تواند فرد مبتلا را دچار مشکل در خوابیدن کند.علایم بورسیت تروکانتریک ممکن است با اختلالاتی مانند استئوارتریت، سندرم چفت شدن لگن، فیبرومیالژیا و  شکستگی فشاری روی بخش بالای استخوان پا ،شبیه بوده یا با علایم مرتبط به آنها اشتباه گرفته شود.

هر فردی امکان دارد که به بورسیت لگن مبتلا شود ولی این بیماری در زنان و افراد مسن شایع تر است. در افراد جوان تر و مردان این عارضه کمتر دیده می شود. برخی از عواملی که احتمال بروز بورسیت لگن را بالامی برند عبارتنداز:

استفاده بیش از حد از مفصل لگن طی فعالیت های ورزشی مانند دویدن، دوچرخه سواری و بالا رفتن از پله ها
لاغری شدید و خوابیدن روی سطوح سفت
آسیب به لگن در اثر افتادن و …
بیماری های مرتبط با ستون فقرات
کوتاه تر بودن یک پا نسبت به دیگری
آرتریت روماتوئید
سابقه جراحی

مچ پا

                

بورسیت مچ پا زمانی رخ می دهد که بورس زیر تاندون آشیل در پشت پاشنه ی پا،ملتهب شود. این نوع بورسیت اغلب براثر راه رفتن های طولانی مدت یا استفاده از کفش های پاشنه بلند رخ می دهد.بورسیت مچ پا براثر آسیب بیشتر در ورزشکاران جوان،اسکیت بازان روی یخ، ودختران نوجوانی که از کفش های پاشنه بلند استفاده می کنند دیده می شود.درد معمولا در پشت پاشنه ی پا رخ می دهد.

تشخیص

پزشک اغلب بورسیت را بر اساس تاریخچه پزشکی و معاینه فیزیکی تشخیص می‌دهد. اگر بیمار تب داشته باشد از آنجا که بورسیت ممکن است عفونی باشد دکتر ممکن است از مایع بورس نمونه برداری کند  و برای تجزیه و تحلیل به آزمایشگاه ارسال کند. این نمونه در جهت تشخیص باکتریها و احتمالا وجود کریستالها مورد آزمایش قرار می گیرد. بورسیت زانو و آرنج بیشتر مستعد عفونی شدن هستند.ممکن است پزشک آزمایشات تشخیصی بیشتری را به منظور رد کردن احتمال وجود سایر عارضه ها تجویز کند.

تصویربرداری بااشعه ایکس:تصاویر اشعه ایکس نمی‌توانند بورسیت را تشخیص دهند،امامی‎تواند در آشکار کردن مشکلات مربوط به استخوان یا ارتریت مفید باشد.اگر پزشک به بیماری های دیگری مثل دررفتگی یا شکستگی مشکوک باشد،برای اطمینان از عدم شکستگی یا ترک در استخوان ها گرفته می شود.

 سونوگرافی یا MRI :در صورتی انجام می‌شوند که بورسیت را نتوان به تنهایی از طریق معاینه فیزیکی تشخیص داد. ضمنا برای اطمینان از عدم پارگی تاندونها انجام می شود.

آزمایش خون: برای بررسی آرتریت روماتوئید انجام می شود.

 درمان

درمان غیر جراحی

بورسیت اغلب به مرور زمان بهبود می‌یابد، و هدف از درمان بورسیت ، تسکین علائم آن می‌باشد. پزشک ممکن است ، بسته به علت ایجاد بورسیت و عفونی شدن آن، یک یا چند روش درمانی را تجویز کند.

درمان اولیه :درمان 6 مرحله ای خانگی(P-R-I-C-E-M): محافظت- استراحت-گذاشتن یخ-بانداژ فشاری-بالانگه داشتن موضع درد و دارو درمانی.

  • محافظت:بستن برخی از انواع بالشتک‌ها یا پدهای محافظتی برای کاهش فشار بر روی مفاصل مفید خواهد بود.
  • استراحت:ورزش نکنید و از مفاصل ناحیه آسیب دیده استفاده نکنید مگر اینکه مجبور باشید. بورسیت عارضه ای است که به خوبی به استراحت جواب می دهد.
  • یخ:قرارادن پک های یخ به مدت 15 دقیقه و حداقل سهبار در روز در منطقه ی آسیب دیدهمی تواند به کاهش التهاب کمک کند.
  • بانداژ فشاری:به تخلیه ادم و تورم کمک میکند.
  • بالا نگه داشتن اندام :منطقه ی آسیب دیده را بالاتر از سطح قلب نگه دارید تا خون در آن منطقه جمع نشود.
  • دارو:داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) مانند ایپوبروفن و ناپروکسن می توانند در کاهش التهاب و درد کمک کنند.اگر بورسیت ناشی از عفونت باشد، پزشک ممکن است آنتی بیوتیک تجویز کند.

فیزیوتراپی:فیزیوتراپی در بالا بردن سرعت فرایند درمان و به دست آوردن نتایج مطلوب بسیار مهم است. همچنین فیزیوتراپی احتمال عود مجدد درد را نیز در آینده کاهش می‌دهد. فیزیوتراپی می‌تواند شامل روش‌های درمانی زیر باشد:

  • کرایوتراپی و کمپرس یخ
  • الکتروتراپی
  • تحریکات الکتریکی TENS
  • شاک ویو تراپی
  • لیزرتراپی
  • اولتراسوند تراپی
  • درمانهای دستی
  • تمرین درمانی
  • تیپینگ
  • مگنت تراپی
  • ورزشهای کششی و تمرینات اصلاحی

تزریق کورتیکواستروئید: اگر بورسیت مداوم بوده و به درمان‎های اولیه جواب ندهد پزشک ممکن است به تزریق یک داروی کورتیکوستروئیدی در بورس آسیب دیده با هدف کاهش التهاب اقدام کند. التهاب به طور معمول سریعاً فروکش می‎کند اما درد ناشی از تزریق ممکن است تا چند روز ادامه داشته باشد.

اوزون تراپی: تزریق اوزونمی‌تواند برای التهاب بورسیت استفاده شود. اوزون تراپی مواد طبیعی را به بافت‎های آسیب دیده و ملتهب می‌رساند تا بدون جراحی ترمیم آنها شود.در این روش میزان اکسیژن در بافت موردنظر افزایش می‌یابد، سرعت سوخت‌وساز افزایش یافته و فرایندهای ترمیمی تحریک می‌شوند. همچنین سرعت ترمیم نیز افزایش می‌یابد.

اسپیراسیون: پزشک ممکن است برای کاهش مایع اضافی و درمان التهاب به اسپیره کردن بورس اقدام کند. این کار از طریق فرو بردن سوزن سرنگ به داخل بورس و تخلیه مایع موجود در آن انجام می‎شود. اسپیراسیون ممکن است به درد و ورم کوتاه مدت منجر شود، و بیمار به استفاده از یک ثبات دهنده مفصل در کوتاه مدت نیاز داشته باشد تا خطر بازگشت ورم کاهش پیدا کند.

درمان جراحی

هنگامی که روش های غیر جراحی نتوانند درد را کاهش دهند، پزشک روش جراحی را پیشنهاد می دهد. در این روش کیسه بورس متورم و عفونی شده برداشته می شود. بعد از برداشتن بورس آسیب دیده، یک کیسه جدید در همان قسمت ایجاد می شود. برخی از پزشکان معمولاً بورسکتومی آرتروسکوپی را انجام می دهند.

بیشتر بخوانید

اشعه مادون قرمز و کاربرد آن در فیزیوتراپی (Infrared in Physiotherapy)

اشعه مادون قرمز یا فرو سرخ ، انرژی الکترومغناطیسی است که برای چشم انسان نامرئی است و در طیف الکترومغناطیسی بین امواج رادیویی و نور مرئی قرار دارد و با سطوح انرژی اتمی ارتباط دارد. این اشعه که در نور خورشید و منابع مصنوعی وجود دارد، اگر توسط ماده جذب شود، آن را گرم می‌کند. کشف اشعه فروسرخ را به ویلیام هرشل نسبت می‌دهند. در سال 1800 سر ویلیام هرشل یك نمونه نامرئی از تشعشعات را كشف كرد كه این نمونه دقیقا زیر بخش قرمز طیف مرئی قرار داشت. او این شكل از تشعشعات را مادون قرمز نامید. انسان هر روز تشعشعات مادون قرمز را از گرما تجربه می کند. گرمائی که انسان از نور آفتاب، آتش، رادیاتور و… حس می کند مادون قرمز است. عصب های سطحی حساس به دما روی پوست ما می توانند تفاوت دمای داخلی و خارجی پوست را آشکار کنند.

گسترده اشعه مادون قرمز

محدوده اشعه مادون قرمز بین طول موجهای 0.8 میکرومتر (که حد نور مرئی است) “Near infrared”  یا “مادون قرمز نزدیک” و 343 میکرومتر  “far infrared”یا “مادون قرمز دور” (که طول موجی نزدیک به طیف میکروویو دارد)قرار دارد.

در اشعه مادون قرمز طول موجهای کوتاهتر از 1.5 میکرومتر از پوست می‌گذرند و بقیه جذب شده و تولید حرارت می‌کنند. امواج  Far infrared یا “مادون قرمز دور” حرارتی هستند.اما near infrared یا “مادون قرمز نزدیک”به هیچ وجه گرم نیستند و در حقیقت انسان هیچ وقت نمی تواند آن را حس کند. این همان بخش از مادون قرمز است که در ریموت کنترل ها استفاده میشود.

خواص فیزیولوژیکی اشعه مادون قرمز:

  • اشعه مادون قرمز سبب گرم شدن پوست و نسج سلولی زیر جلدی می‌شود.
  • اشعه مادون قرمز ممکن است در پوست سوختگي‌هاي نسبتا شديدي ايجاد نمايد.
  • اگر اشعه مادون قرمز به مقدار مناسب بکار برده شود، باعث اتساع رگ های زیر پوست و سبب تسهیلاعمال فیزیولوژیک پوست می‌شود و حتی از راه عکس‌العمل پوستی در بهبودی حال عمومی ‌نیز می‌تواند موثر واقع شود.
  • این اشعه خاصیت تسکین درد نیز دارد، که علت آن در واقع همان اتساع عروق و کمک به بهتر انجام گرفتن عمل دفع سموم و تغذیه بافت ها است.

کاربرد های درمانی

بکار بردن گرما يکي از متداولترين روشهاي درمان فيزيکي است. از موارد استعمال درماني مادون قرمز موارد زير را ميتوان ذکر کرد.

تسکين درد:با وجود حرارت ملايم ، کاهش درد به احتمال زياد بواسطه اثر تسکيني بر روي پايانه‌هاي عصبيحسسطحي است. همچنين به علت بالا رفتن جريان خون و متعاقب آن متفرق ساختن متابوليتها و مواد دردزاي تجمع یافته در بافتها ، درد کاهش مييابد.

شل شدن عضلات:تابش اين اشعه راه مناسبي براي درمان اسپاسم و گرفتگی عضلاني است.

افزايش خون رساني:در درمان زخمهاي سطحي و عفونتهاي پوستي ، براي اينکه فرآيند ترميم به خوبي انجام گيرد، بايد به مقدار کافي خون به ناحيه مورد نظر برسد و در صورت وجود عفونت نيز افزايش گردش خون سبب افزايش تعداد گلبولهاي سفيد و کمک به نابودي باکتريها ميکند. گاهی از اين پرتو ميتوان براي درمان مفاصل دچار التهاب و ضايعات التهابي نيز استفاده کرد.

لامپ مادون قرمز

امروزه شیوع دردهای عضلانی و مفصلی، آنچنان در حال افزایش است که جهت بهبود و سلامت نگه داشتن بدن، از روش های درمانی بسیاری استفاده می شود. لامپ های مادون قرمز کاربرد های زیادی دارد که از آن جمله می توان به بهبود درد های عضلانی، مفصلی، ترمیم زخم های عمیق، گرمادرمانی و…اشاره کرد. استفاده از اشعه مادون قرمز روش خوبی در درمان بیماریهای مفصلی و ماهیچه ای خصوصا دردهای ناشی از اسپاسم عضلات است و به علت طول موج بلند و حرارت زیادی که دارد،خاصیت تسکین درد و رفع سموم بدن را نیز داراست.

لامپ مادون قرمز به دلیل داشتن سیستم فیلترینگ، نور خوشایندی ساطع می کند. این لامپ به دلیل بالابودن طول موج اش یک لامپ حرارتی محسوب می شود که حداقل فاصله ی لازم از آن، ۵۰ سانتی متر می باشد. اشعه ی مادون قرمز بسیار با نفوذ بوده و در اطراف خود یک اتمسفر حرارتی ایجاد می کند. از این لامپ می توان برای نفوذ گرما به بافت داخلی بدن و تسهیل گردش خون و افزایش متابولیسم بدن بهره برد. همچنین برای درمان سرماخوردگی و گرفتگی و درد ماهیچه، گوش درد و همچنین درمان دردهای مربوط به صورت و مراقبت های زیبایی می توان از آن استفاده کرد.

لامپ حرارتی مادون قرمز را می توان در بیشتر دردهای  مزمن عضلانی- اسکلتی استفاده کرد از جمله:

  • اسپاسم گردن
  • اسپوندیلیت گردنی
  • شانه ی یخ زده
  • درد در داخل و اطراف شانه
  • کمر درد
  • سندرم Piriformis

موارد منع مصرف لامپ مادون قرمز

  • زنان باردار
  • افراد دارای ایمپلنت های فلزی
  • افرادی که جراحی تعویض زانو(آرتروپلاستی زانو) انجام دادند
  • افرادی که جراحی تعویض مفصل ران (آرتروپلاستی هیپ) انجام دادند   
  • افرادی که از دستگاه تنظیم کننده ضربان قلب(پیس میکر) استفاده می کنند
  • تابش مستقیم به چشم

خطرات و مضرات اشعه مادون قرمز

  • سوختگی به علت نزدیک بودن بیش از حد لامپ به بدن
  • آسیب به چشمها در اثر تابش مستقیم پرتو
بیشتر بخوانید

نوروپاتی دیابتیک (Diabetic Neuropathy)

نوروپاتي (بيماري اعصاب محيطي) به معني اختلال در كاركرد اعصاب محيطي بدن است.دیابت شایع ترین علت نوروپاتی است وبیشتر اعصاب پاها و دست ها را تحت تاثیر قرار می دهد. اما هر عصب دیگری هم می تواند درگیر باشد، از جمله اعصاب مغزی که اندام های داخلی را کنترل می کنند .

نیمی از افرادی که مبتلا به دیابت هستند، نوروپاتی را در طی دوره بیماری خود تجربه می کنند. در حقیقت دیابت با گذشت زمان باعث آسیب‌دیدگی عصبی می‌شود، اما خطر ابتلا به نوروپاتی با افزایش سن و طولانی شدن مدت ابتلا به دیابت افزایش می‌یابد. بالاترین نسبت ابتلا به نوروپاتی در بین افرادی است که حداقل برای 25 سال به بیماری دیابت مبتلا باشند. نوروپاتی دیابتی همچنین  بیشتر در بین افرادی مشاهده می شود که در ارتباط با کنترل قند خون خود مشکل داشته و سطح چربی و فشار خون آنها بالا بوده و نیز دچار اضافه وزن هستند.

علائم

چهارنوع نوروپاتی دیابتی وجود دارد. علائم بیماری به نوع نوروپاتی بستگی دارد. ممکن است بیمار یک و یا چند نوروپاتی را به صورت همزمان داشته باشد. معمولا علائم به آهستگی پیشرفت می کنند . به نحوی که ممکن است تا زمانی که آسیب جدی در اعصاب رخ ندهد بیمار متوجه این بیماری نشود .

  • نوروپاتی محیطی

نوروپاتی محیطی شایع ترین نوع نوروپاتی دیابتی است.یعنی آسیب به اعصابی که از سیستم عصبی مرکزی خارج شده و به نواحی محیطی بدن می‌روند. انتهاهای عصبی در دست ها و پاها بیشتر از همه تحت تأثیر قرار می‌گیرند. همانطور که گفته شد این بیماری می‌تواند موجب بی‌حسی، خارش، درد یا ضعف هم در دست ها و هم در پاها شود. افرادی با نوروپاتی محیطی در قسمت پائینی بدن شاید متوجه آسیب به یکی از پاهای خود نشوند و حتی شاید دردی هم احساس نکنند. به همین دلیل ممکن است اندام بیمار بدون اینکه متوجه شود دچار عفونت شود.علائم و نشانه های نوروپاتی محیطی اغلب در شب بدتر می شود و ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • بی حسی یا کاهش توانایی احساس درد یا تغییرات دما
  • سوزن سوزن شدن دست‌وپا که می‌تواند به سمت ساق پاها و بازوها گسترش یابد.
  • درد شدید، گزگز، درد ناپیوسته، سوزش
  • حساسیت افراطی به لمس. برای برخی افراد، حتی وزن یک پتو ممکن است دردناک باشد.
  • ضعف عضلانی
  •  از دست دادن رفلکس ها، به ویژه در مچ پا
  • از دست دادن تعادل و هماهنگی عضلات حرکتی و سقوط
  • مشکلات پا، مانند زخم، عفونت، و درد مفصلی و استخوان
  • نوروپاتی سیستم عصبی خودکار یا اتونومیک

دومین نوع شایع از این بیماری در افراد مبتلا به دیابت، نوروپاتی اتونومیک است. سیستم عصبی اتونومیک (خودکار) کارهای غیرارادی بدن را بر عهده دارد؛ سیستمی که ما کنترل هوشیارانه روی آن نداریم. بسیاری از اندام‌های بدن مثلقلب، مثانه و ریه‌ها با این سیستم کنترل می‌شوند. نوروپاتی در این حالت می‌تواند بر اعصاب کنترل کننده قلب و فشار خون و نیز اعصاب ریه‌ها و چشم‌ها نیز تاثیر منفی داشته باشد.

علائم و نشانه‌های نوروپاتی اتونومیکی دیابتی می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • عدم آگاهی از اینکه سطح قند خون پایین است (عدم اطمینان هیپوگلیسمی)
  • تخلیه کم معده (gastroparesis)که باعث تهوع، استفراغ، التهاب و از دست دادن اشتهامی شود.
  • یبوست، اسهال غیرقابل کنترل یا هر دو
  • مشکلات مثانه، از جمله عفونت های دستگاه ادراری یا بی‌اختیاری ادراری
  • غش‌کردن
  • عدم تحمل گرما وتعریق
  • نفخ و مشکلات مربوط به بلعیدن
  • تغییر در فشارخون که موجب سرگیجه می‌شود (فشار خون ارتواستاتیک)
  • افزایش ضربان قلب در استراحت
  • مشکلات نعوض در مردان وخشکی واژن در زنان
  • کاهش پاسخ جنسی

3- نوروپاتی پروگزیمال

نوع بعدی نوروپاتی که کمتر شیوع دارد، نوروپاتی پروگزیمال می‌باشد که همچنین از آن با عنوان آمیوتروفی دیابتی یاد می‌شود. این نوع از بیماری در افراد مسن‌تر بادیابت نوع۲ شایع است. این نوع به صورت شایع لگن،ران‌ها و پاها را تحت تأثیرقرارمی‌دهد. آمیوتروفی دیابتی معمولاً یک طرف بدن راتحت تأثیر قرار می‌دهد.علائم و نشانه‌های نوروپاتی پروگزیمال دیابتی عبارتند از:

  • درد، معمولا در یک طرف بدن، در مفاصل ران، باسن یا ساق‌ها
  • ضعف و تحلیل عضلات ران
  • تورم شکمی، اگر شکم آسیب دیده باشد
  • کاهش وزن

4- نوروپاتی کانونی

نوع آخر نوروپاتی، نوروپاتی کانونی یا مونونوروپاتی است که با آسیب رسیدن به یک نوع خاص از عصب یا گروهی از اعصاب اتفاق می‌افتد و باعث به وجود آمدن ضعف در آن ناحیه می‌شود.علائم این نوع نوروپاتی ممکن‌است بصورت ناگهانی ظاهر‌شوند. درد این نوع از نوروپاتی می‌تواند بسیار زیاد باشد ولی با گذشت زمانکاهش پیدا می کند. معمولا این علائم به عوارض طولانی مدت نمی‌انجامد و غالبا این علائم طی چند هفته یا چند ماه بهبود‌می‌یابند. علائم و نشانه‌های نوروپاتی کانونی دیابتی نیز به محل عصب آسیب‌دیده بستگی دارد.این علائم عبارتند از:

  • درد درقفسه‌سینه
  • درد درپشت یک چشم
  • دوبینی
  • فلج بل (از کارافتادن عضلات سطحی یک طرف صورت)
  • درد در قسمتی متمرکز از بدن

هرگاه یک عصب به تنهایی تحت فشار قرارگیرد، مونونوروپاتی اتفاق می افتد. سندرم تونل کارپال یک نوع شایع از نوروپاتی در افراد مبتلا به دیابت است. این سندرم باعث ایجاد بیحسی یا سوزش در دست یا انگشتان به جز انگشت کوچک میشود و در موارد شدیدتر می تواند باعث ضعف عضلات دست شود.

علل

علت نوروپاتی دیابتی با توجه به نوع نوروپاتی متفاوت است . محققین معتقدند که عدم کنترل قند خون در طولانی مدت می تواند موجب اختلال در جریان هدایت عصب شود. همچنین بالا بودن قند خون می تواند موجب اختلال در مویرگ هایی شود که خونرسانی اعصاب محیطی را انجام می دهند.

اما به طور کلی اعصاب محیطی به دلایل زیر ممکن دچار آسیب بشوند:
التهاب در اعصاب به دلیل پاسخ های خود ایمنی:این بیماری‌های خود ایمنی شامل سندرم شوگرن، لوپوس، روماتیسم مفصلی، سندرم گیلن باره، پلی نوروپاتی دمیلینه التهابی مزمن و نکروزان واسکولیت است.

عوامل ژنتیکی:اختلالاتی مانند بیماری شارکوت ماری توث نوع ارثی نوروپاتی هستند.

استعمال دخانیات و مشروبات الکی:هر دو تاثیر مخرب بر عملکرد اعصاب دارندو خطر عفونت را به طور قابل توجهی افزایش می دهند.

آسیب‌دیدگی مکانیکی: اعصاب که در نتیجه ابتلا به مشکلات مختلف مثل سندرم تونل کارپال ایجاد می‌شود.

دیابت: بیش از نیمی از افراد مبتلابه دیابت، به‌نوعی نوروپاتی دچار می‌شوند.گرچه همه افرادی که دیابت دارند ممکن است دچار نوروپاتی دیابتی شوند اما این بیماری بیشتر در افرادی که قند آن ها کنترل نمی شود بروز می یابد .

بیماری‌های دیگر:بیماری‌های کلیوی، بیماری کبدی، بیماری‌های بافت همبند و کم کاری غده تیروئید (هیپوتیروئیدیسم)

اضافه وزن داشتن: داشتن شاخص توده بدنی (BMI) بیش از 24 ممکن است خطر ابتلا به نوروپاتی دیابتی را افزایش دهد.

پیشگیری

شما می توانید از نوروپاتی دیابتی و عوارض آن با کنترل مرتب قند خون و مراقبت از پاهای خود پیشگیری  کنید.

کنترل قند خون

برای کنترل صحیح قند خون خود از یک دستگاه تست قند خون استفاده کنید و مطمئن شوید که آن را در محدوده هدف قرار می دهید. مهم است که این کار را به صورت برنامه روزانه انجام دهید. تغییرات در سطح قند خون می تواند باعث آسیب عصبی شود.پزشکان توصیه می کنند افرادی که مبتلا به دیابت هستند حداقل دو بار در سال آزمایش A1C داشته باشند. این آزمایش خون نشان دهنده میانگین قند خون در طی دو تا سه ماه گذشته است. اگر قند خون شما به خوبی کنترل نمی شود و یا داروها یتان تغییرکرده، ممکن است لازم باشد بیشتر آزمایش دهید.

مراقبت از پاها

لازم است افراد دیابتی مراقبت‏های ویژه‏ای از پاهای خود انجام دهند. مشکلات عروقی و عصبی در دیابت می‏تواند سبب ایجاد زخم پا شود. مهم‏ترین عامل در پیشگیری از مشکلات پا، رعایت نکات بهداشتی در مراقبت از پاها است که به گوشه‏ ای از آنها اشاره می‏شود:

  • برای مراقبت بهتر از پاهای خود، حتی اگر احساس درد نمی‌کنید، هرروز پاها را ازنظر وجود هرگونه بریدگی، زخم، تورم، و سایر مشکلات بررسی کنید. پاها می‌توانند آلوده شوند و عفونت‌های درمان‌نشده می‌توانند منجر به عوارض جدی مانند قطع عضو شوند.
  • پاهای خود را مرتب بشویید و خشک نمایید.پس از این کار می‌توان از لوسیون برای مرطوب نگه داشتن پاها استفاده کرد. توجه داشته باشید نباید لوسیون به نواحی بین انگشتان پا مالیده شود.
  • کفش‏های مناسب و اندازه بپوشید.
  • ناخن‏ها را به صورت عرضی کوتاه نمایید.
  • همیشه پای خود را با کفش، دمپایی یا جوراب‌های ضخیم بپوشانید تا از آن‌ها محافظت و از صدمات جلوگیری شود.

تشخیص

پزشکان تشخیص نوروپاتی دیابتی را با توجه به علائم بیمار و معاینه فیزیکی انجام می‌دهند. در طول معاینه، پزشک فشار خون، ضربان قلب، قدرت عضله، رفلکسهای بدنو حساسیت بدن را نسبت به تغییر در موقعیت، لرزش، دمایا لمس مورد بررسی قرار می‌دهد. پزشکان متخصص معمولاً به افراد مبتلا به دیابت توصیه می‌کنند یک معاینه کامل از پای خود به صورت سالانه انجام دهند تا به این ترتیب ابتلا به نوروپاتی محیطی به موقع تشخیص داده شود. معاینه کامل پا شامل ارزیابی پوست، عضلات، استخوان‌ها، فرآیند گردش خون، و شرایط لمس و احساس در پاها است. علاوه بر این پزشک ممکن است از آزمایش‌های زیر به عنوان بخشی از فرآیند تشخیص خود استفاده کند:

تست مونوفیلامان: مونوفیلامان وسیله ای تشخیصی (رشته‌ای پلاستیکی وقابل‌انعطاف در وزن‌های مختلف(مونوفیلامانهای ۵، ۷ و ۱۰ گرمی) )به‌منظور ارزیابی نوروپاتی محیطی وابسته‌به دیابت است که درمانگر بااستفاده‌از فشاردادن آن بر نقاط معینی‌از دست یا پای بیمار (فشار ۱۰ نقطه‌ای)، وجودیا فقدان حس لامسه سطحی اورا می‌سنجد. نیروی وارد شده از مونوفیلامان درواقع فشار استاندارد لازم جهت ارزیابی نوروپاتی دیابتی‌ است.حس کردن و ادراک بیمار دیابتی ازفشار وارده، سلامت ویا آسیب‌دیدگی اعصاب حسی دست و پا ی اورا معین می‌سازد.

تست حسی:این تست غیر تهاجمی نشان می دهد که اعصاب شما چگونه به ارتعاش و تغییرات دما پاسخ می دهد.تست تغییرات دما بااستفاده‌از ترموفیلو بررسی احساس لرزش توسط دیاپازون انجام می شود.

آزمایش هدایت عصبی(NCV):گاهی اوقات به منظور کمک به تشخیص نوع و میزان آسیب وارد شده به عصب استفاده می‌شود.این آزمایش سرعت سیگنال‌های عصب را در بازوها و پا اندازه‌گیری‌می‌کند.

الکترومیوگرافی(EMG):EMG اغلب همراه با مطالعات هدایت عصبی انجام می شود، الکترومیوگرافی به اندازه‌گیری جریان‌های الکتریکی تولید‌شده در عضلات می‌پردازد.

تست اتونومیک: اگر علائم نوروپاتی اتونومیک دارید، ممکن است آزمایشات خاصی برای تعیین تغییرات فشار خون در موقعیت های مختلف  و بررسی طبیعی بودن تعریق انجام شود.

درمان

نوروپاتی دیابتی درمان شناخته شده ای ندارد . اهداف درمانی این بیماری شامل کاهش پیشرفت بیماری ، کاهش درد ، کنترل عوارض و بازگردادن عملکرد بیمار می باشد . بهترین راه برای درمان و پیشگیری از بیماری نوروپاتی دیابتی ، کنترل قند خون و تغییر سبک زندگی می باشد . این کار حتی ممکن است برخی علائم بیمار را بهبود دهد.درمان نوروپاتی بستگی به علت آن دارد.

دارو: داروهایی که می‌توانند به کنترل درد عصبی ناشی از دیابت کمک کنند، شامل موارد زیر هستند:

  • مسکن‌ها: داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSIADS) می‌تواند علائم خفیف را کاهش دهد.
  • درمان‌های موضعی: کرم کپسایسین، که شامل مواد موجود در فلفل است، باعث بهبود تقریبی ​​علائم نوروپاتی محیطی می‌شود.
  • داروهای ضدافسردگی:  با تداخل در فرآیندهای شیمیایی در مغز و نخاع به تسکین درد کمک می‌کند.

بریس یا اسپلینت: بریس یا اسپلینت زمانی استفاده میشود که بیمار دچار ضعف یا کوتاهی عضلات میشود و با کمک این وسایل میتواند از اندامها محافظت و از کوتاهی بافتها جلوگیری کند.

فیزیوتراپی:فیزیوتراپی می تواند نقش حیاتی دربهبود علایم و عملکرد بیمار دچار نوروپاتی داشته باشد. از آن جایی که علت ، نوع و علائم نوروپاتی می تواند متفاوت باشد، فیزیوتراپیست برنامه درمانی مخصوص هر بیمار را با هدف کاهش درد و بهبود عملکرد و علائم آن بیمار طراحی می کند . از جمله اهداف درمان های فیزیوتراپینوروپاتی دیابتی می توان به بهبود قدرت وعملکردعضلات ، کاهش درد و بی حسی ، بهبود تعادل و هماهنگی و همچنین تغییرات سبک زندگی اشاره کرد. استفاده از تحریکات الکتریکی ،استفاده از گرما و سرمای متناوب ، لیزرتراپی، شاک ویو تراپی، الکتروآکوپانکچر، تمرین درمانی و همچنین تکنیک های درمان دستی می تواند در درمان این بیماران بسیار موثر باشد. همچنین فیزیوتراپیست ممکن است نکات و احتیاطاتی را به بیمار آموزش دهد تا آسیب های بیمار به حداقل برسد.

بیشتر بخوانید

سندروم پاتلوفمورال (Patellofemoral pain syndrome)

سندرم درد پاتلوفمورال یا کندرومالاسی یا زخم کشکک اصطلاحی است که برای توصیف درد در جلوی زانو و اطراف کاسه زانو یا کشکک زانو به کار می‌رود. سندرم درد پاتلوفمورال یکی از شایع‌ترین علل درد زانو، به‌خصوص در بین ورزشکاران، جوانان فعال، افراد بزرگ‌سال و کسانی است که کار فیزیکی دارند. درد و التهاب کشکک زانو بیشتر در زنان دیده میشود و در حدود 20 تا 25 درصد از دلایل زانودرد را شامل میشود.

سندرم درد پاتلوفمورال گاهی اوقات با نام زانوی دوندگان نیز خوانده می‌شود، زیرا شایع ترین عارضه ای است که در دوندگان مشاهده می‌شود. البته این عارضه می‌تواند در هر فردی که در فعالیت‌های خود، زانوی خود را زیاد خم می‌کند ایجاد شود؛ فعالیت‌هایی مانند دوچرخه‌سواری و پرش، دو زانو و چهارزانو نشستن، از پله بالا و پایین رفتن و استفاده از توالت ایرانی. علت آن عدم تعادل در نیروهایی است که جهت گیری کشکک زانو و خم شدن و باز شدن زانو را کنترل می کنند، خصوصا زمانی که فشار وزن بیش از حدی بر روی زانو وارد می شود. درد و سفتی که باعث می‌شود بالا رفتن از پله‌ها، زانو زدن و فعالیت‌های روزمره دیگر را مشکل کند.

آناتومی

زانو بزرگ‌ترین و پیچیده‌ترین مفصل در بدن است. زانو یک مفصل سینوویال است که استخوان فمور، یعنی استخوان ران پا که بلندترین استخوان بدن است را به استخوان تیبیا، یعنی استخوان ساق پا و دومین استخوان بلند بدن، متصل می‌کند. در داخل مفصل زانو در واقع دو سطح مفصلی وجود دارد: سطح مفصلی تیبیافمورال که بین استخوان ران و ساق پا است و سطح مفصلی پتلافمورال که بین استخوان ران پا و کشکک زانو است. این دو در کنار یکدیگر اجازه می‌دهند که مفصل زانو مانند یک لولا عمل کند و خم و راست شود و ‌به طرفین چرخش داشته باشد.  کشکک در زانو نقش یک قرقره را بازی میکند. تاندون عضله چهارسر زانو به کشکک متصل میشود و از طریق آن به استخوان ساق پا نیرو وارد میکند و بدین ترتیب زانو را صاف میکند.

           

علل

علت اصلی این بیماری هنوز مشخص نیست. اما برخی عوامل ممکن است در ایجاد آن نقش داشته باشند:

استفاده بیش از حد از مفصل: در بسیاری از موارد سندرم درد پاتلوفمورال ناشی از فعالیت‌های فیزیکی شدید است که فشار تکراری را بر روی زانو قرار می‌دهند مانند پیاده‌روی، دو زانو و چهارزانو نشستن و بالا رفتن از پله .

مشکلات بیومکانیکال زانو:عللی که باعث تغییر در بیومکانیک حرکت کشکک می شوند عوامل خطر به حساب می آیند و شامل کوتاهی عضله چهارسر (عضله جلوی ران)، کوتاهی عضله ایلیوتیبیال باند (عضله کناری ران)، ضعف عضله چهارسر، صافی کف پا، چرخش ساق پا به داخل و ضعف عضلات لگن می باشند.در برخی افراد کشکک زانو تراز نیست. در این صورت فعالیت شدید می تواند باعث وارد آمدن فشار بیش از حد وساییدگی غضروف پشت کشکک زانو شود. چنین چیزی می تواند منجر به نرم شدن و از کار افتادگی غضروف پشت کشکک (کندرومالاسی) و ایجاد درد در استخوان زیرین و و سوزش مفصل شود.

ضربه:آسیب‌ به کشکک زانو مانند شکستگی یا جابجایی، می‌تواند با سندرم درد پاتلوفمورال مرتبط باشد.

تمرینات شدید و نامناسب:تمرینات سنگین و پرفشار مخصوصا تمریناتی که در آن زانو بیش از حد خم میشود میتواند به مفصل پاتلوفمورال آسیب برساند. تغییر ناگهانی در فعالیت فیزیکی که گاهی تغییر در شدت فعالیت است، مانند افزایش تعداد روزهایی که هر هفته تمرین می‌کنید و گاهی تغییردر طول مدت فعالیت، مانند دویدن فواصل طولانی‌تر ،نیز از عوامل آسیب به مفصل بین کشکک و استخوان ران است.

استفاده از تجهیزات ورزشی غیراستاندارد  و تکنیک نادرست در هر رشته ورزشی: خیلی از افراد غیرحرفه ای بدون مشورت گرفتن از مربی و کسب آگاهی و آمادگی لازم ورزشهایی را انجام میدهند که نه تنها باعث آمادگی بهتر بدنی آنها نمیشود که سبب آسیب دیدنشان میشود. از جمله این ورزشها که عوارض عضلانی اسکلتی مختلفی را در پی دارد بدنسازی است که اکثر افراد آن را به عنوان یک ورزش تخصصی و کاملا حرفه ای نمیبینند.

علائم

رایج‌ترین علایم سندرم درد پاتلوفمورال، درد مبهم و گرفتگی در جلوی زانو است. این درد – که معمولا به تدریج شروع می‌شود و اغلب مربوط به فعالیت است – ممکن است در یک یا هر دو زانو وجود داشته باشد. علائم متداول دیگر عبارتند از:

  • درد و سفتی زیر استخوان کشککپس از نشستن طولانی مدت و پس از آن بلند شدن و  راهرفتن
  • احساس سایش، ترک خوردن، پرش و خشکی در زیر کشکک هنگام حرکت زانو
  • درد در ناحیه ی کشکک زانو در حین ورزش و فعالیت‌هایی که مکررا زانو خم می شودمانند دویدن، بالا رفتن از پله ها، پریدن، یا چمباتمه زدن
  • احساسی شبیه قفل شدن زانو
  • تورم هم از علایم دیگر این بیماری است که می تواند داخل مفصلی باشد یا بدنبال التهاب تاندون کشکک اتفاق بیافتد
  • تشدید درد با بالا رفتن یا پایین آمدن از پله ها و گاهی اوقات با راه رفتن، خصوصا بر روی سطح شیب دار و با نشستن طولانی مدت
  • شنیدن صدای تق‌تق از زانو در هنگام بالا رفتن از پله‌ها. همچنین ممکن استبعد از نشستن به مدت طولانی در هنگام بلند شدن یا راه رفتن از زانوی خود این صدا شنیده شود
  • خالی کردن زانو به طور مکرر به دلیل همراهی نکردن عضله چهار سر ران

تشخیص

در بسیاری از موارد نیاز به تست‌های پاراکلینیک نیست و تشخیص با شرح حال و معاینه فیزیکی دقیق محرز می‌شود.پزشک برای تعیین محل دقیق درد جلو زانو ، به آرامی جلوی زانو و کشکک را فشار داده و سپس می‌کشد. او همچنین قدرت و طول عضلات بدن مخصوصا عضلات اطراف زانو را ارزیابی میکند.

پزشک همچنین برای کمک به تشخیص درد زانو و اطمینان از دخالت نداشتن سایر مشکلات فیزیکی در عارضه فعلی موارد زیر را نیز چک می‌کند:

  • راستای ساق و وضعیت قرارگیری کشکک
  • پایداری زانو، چرخش مفصل ران و دامنه حرکتی زانو‌ها و مفاصل ران
  • وجود هرگونه نشانه‌ای از حساسیت به لمس در زانو
  • اتصال عضلات ران به کشکک
  • قدرت، انعطاف، استحکام و کشیدگی طبیعی عضلات باسن، عضلات جلوی ران (چهارسر)، و عضلات پشت ران (همسترینگ)
  • سفتی تاندون آشیل و انعطاف‌پذیری مچ پا

تستها

در برخی موارد برای کمک به تشخیص علت درد زانو، پزشک ممکن است آزمایشهای تصویربرداری زیررا تجویز نماید.

تصویربرداری با اشعه ایکس: تصویر برداری با اشعه ایکس می تواند به تشخیص شکستگی ها و سایش های مفصل و همچنین خارهای استخوانی کمک کند .

تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (‏MRI‏):این تست به طور خاص برای مشخص کردن صدمات به بافت های نرم از جمله رباط ها، تاندون ها، غضروف ها و عضلات است.

درمان

درمان های غیر جراحی

درمان اصلی این بیماران غیرجراحی است. روش درمانی بیمار به شرایط خاص او و علت اصلی بروز التهاب بستگی دارد. اما در اغلب موارد، سندروم درد پاتلوفمورال به طور موفقیت‌آمیزی با روشهای درمانی غیر جراحی درمان می‌شود.

تغییر در سطح فعالیت: اولین قدم متوقف کردن فعالیت‌های است که باعث آسیب و فشار به زانو می‌شود. این ممکن است به معنی تغییر برنامه تمرینی‌تان و یا تغییر دادن آن به فعالیت‌هایی با فشار کمتر به زانو باشد. دوچرخه سواری و شنا گزینه‌های خوبی هستند. اگر اضافه‌ وزن دارید، کاهش وزن نیز به کاهش فشار روی زانو کمک خواهد کرد.

روشRICE: RICEیکی از درمان‌های متداول برای آسیب‌های ورزشی است  و مخفف استراحت، یخ، بانداژ فشاری و بالا نگه داشتن است.

  • استراحت: تا جای ممکن به زانوی خود استراحت دهید. از انجام دادن فعالیت‌هایی مانند اسکات و دویدن که موجب تشدید درد می‌شوند، خودداری کنید و برای بازه‌های زمانی طولانی در حالت ایستاده یا نشسته نمانید.
  • یخ: برای تسکین درد و تورم، هر 3 الی 4 ساعت، به مدت 20 دقیقه روی زانو کمپرس سرد بگذاریدو این کار را تا 2 الی 3 روز و یا تا زمان برطرف شدن درد ادامه دهید.
  • بانداژ فشاری: به منظور اعمال فشار به ناحیه زانو، آن را با یک باند ببندید یا از زانوبند استفاده کنید.
  • بالا نگه داشتن : زمانی که نشسته‌اید یا خوابیده‌اید، زیر پای خود پشتی بگذارید تا زانوی شما بالاتر قرار گیرد.

 داروها: داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) مانند ایپوبروفن و یا ناپروکسن می توانند در کاهش التهاب و درد کمک کنند.

بریس:زانوبندهای طبی یک روی آن یک سوراخ برای قرار گرفتن کشکک در آن قرار داردکمک میکنند که از انحراف بیش از حد کشکک جلوگیری شود.

کفی طبی یا ارتز:با قرار دادن این کفی‌ها در کفش می توانید کف پا و قوزک پای‌تان را هم تراز و با ثبات کرده و فشار را از قسمت پایین پای‌تان بردارید. این کفی ها به صورت آماده و یا سفارشی قابل تهیه هستند.

فیزیوتراپی:عملاً تمامی موارد این سندروم پاسخ خوبی نسبت به فیزیوتراپی نشان می‌دهند. هدف از انجام این درمان از بین بردن التهاب موضعی و تشخیص و رفع هرگونه مشکل در حالت و موقعیت ساختارهای بدن است که ممکن است باعث ایجاد این مشکل شده باشند. روش های درمانی فیزیوتراپی می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • درمان دستی:این روش درمانی، ترکیبی از ماساژ و تکنیک‌های کششی است که برای کاهش تنش به همراه بهبود قدرت و استقامت عضلات اطراف زانو مورداستفاده قرار می‌گیرد.
  • ماساژ درمانی:هدف از انجامماساژ درمانی، شل کردن عضلات می‌باشد. با استفاده از این روش می‌توان موقعیت عضلات و تاندون‌ها را بهبود بخشید.
  • سوزن خشک : سوزن خشک در مواردی که عضلات اطراف مفصل به علت درگیری دچار نقاط ماشه ای و دردناک شده اند استفاده میشود. با استفاده از سوزن خشک این نقاط آزاد شده و در نتیجه درد کاهش پیدا میکند و با افزایش گردش خون عضلات عملکرد طبیعی خود را به دست می آورند.
  • الکتروتراپی:به نظر می‌رسد استفاده از تحریک الکتریکی و بیوفیدبک روی عضلات چهارسر ران، امکان بازگشت فعالیت عضلات را آسان می‌کند و ممکن است نسبت به ورزش درمانی بهتر عمل کند.
  • لیزر پرتوان:  لیزر پرتوان انرژی بافت را تا ۱۰۰ برابر بالا برده و منجر به افزایش خونرسانی و بهبود بافت میشود.
  • مگنت تراپی : با افزایش اکسیژن رسانی بافت ها تا ۲۰۰ برابر و نرمال کردن یون ها ترمیم بافت را بهبود می بخشد.
  • شاک ویو تراپی : با فرستادن امواج صوتی پرقدرت ترمیم بافت را تحریک می کند.
  • ورزش درمانی:انجام برخی تمرینات ورزشی به‌بهبود دامنه حرکت، قدرت و استقامت زانوها کمک می‌کند. تمرکز بر تقویت و کشش دادن عضلات چهارسر بسیار مهم است زیرا این عضلات عامل اصلی پایداری کشکک زانو هستند. فیزیوتراپیست با ارائه حرکات ورزشیمناسب می‌تواند به افزایش انعطاف و قدرت ناحیه آسیب دیده کمک کرده و در نتیجه روند بهبود را تسریع ببخشد. تمرینات زیر نمونه هایی از تمریناتی است که برای درمان سندروم پاتلافمورال استفاده میشود و البته فیزیوتراپیست با توجه به شرایط بیمار آنها را تجویز میکند.

تزریق کورتون:برای دردهای شدید در زیر و جلوی کشکک زانو، تزریق هیدروکورتیزون می‌تواند موثر باشد. تزریق موضعی کورتون به زانو در کاهش التهاب و درد جلوی کشکک زانو در مواردی که آسیب به رباط زانو نیز وارده شده باشدموثر است.

تزریق پلاسمای غنیاز پلاکت ( PRP) :تزریق پی آر پی یک گزینه درمانی مناسب برای تحریک و تسریع التیام و بازسازی بافت نرم و درمان مشکلات رباط و تاندون اطراف و زیر کشکک و مفصل زانو است.

درمان جراحی

درمان سندروم درد پاتلوفمورال از طریق جراحی در موارد معدودی که بیمار از روش های غیر جراحی جواب نگرفته است تجویز می شود. این روش شامل موارد زیر است:

آرتروسکوپی:در این روش جراح دوربینی به نام آرتروسکوپ را داخل مفصل  قرار می‌دهد. این دوربین تصاویری را روی نمایشگر نشان می‌دهد و جراح از این تصاویر جهت هدایت ابزارهای کوچک خود در داخل مفصل استفاده می‌کند.

دبریدمنت:در برخی موارد، حذف بافت غضروف آسیب‌دیده از سطح کشکک می‌تواند باعث تسکین درد شود. در واقع غضروف آسیب دیده از سطح مفصل تراشیده میشود.

آزادسازی جانبی:اگر تاندون رتیناکولوم جانبی به اندازه ایی سفت باشد که کشکک را به خارج از شیار تروکلئار فشار دهد، این روش بافت را نرم تر کرده و به هم تراز شدن کشکک کمک می‌کند.

انتقال برجستگی درشت نی:در برخی موارد، لازم است موقعیت کشکک را با جابجا کردن تاندون کشکک همراه با بخشی از برجستگی روی استخوان درشت نیکه در واقع محل چسبیدن تاندون عضله چهاسر استتغییر داد.

یک عمل جراحی باز سنتی برای این روش مورد نیاز است. دکتر به طور کامل یا ناقص برجستگی درشت نی را جدا می‌کند تا استخوان و تاندون به طرف قسمت داخلی زانو حرکت کنند. سپس تکه استخوان با استفاده از پیچ‌ها به درشت‌نی متصل می‌شود. در اغلب موارد این انتقال برای حرکت بهتر کشکک زانو در شیار تروپلار امکان پذیر است.

پیشگیری

سندرم درد پاتلوفمورال معمولا به طور کامل با اقدامات ساده یا درمان فیزیکی برطرف می‌شود. با این حال، اگر شما تغییراتی در سطح تمرینات و فعالیت‌تان اعمال نکنید ممکن است دوباره این مشکل برای شما تکرار شود. حفظ شرایط مناسب ماهیچه‌ها در اطراف زانو، به خصوص عضلات چهارسر و همسترینگ گام‌های دیگری هستند که می‌توانید برای جلوگیری از برگشت درد زانو بردارید. این موارد عبارتند از:

  • پوشیدن کفش‌های مناسب با فعالیت‌های شما
  • گرم کردن کامل قبل از فعالیت فیزیکی
  • قرار دادن تمرینات کششی و انعطاف‌پذیری برای عضلات چهارسر و عضلات همسترینگ در برنامه گرم کردنوسردکردنبعداز فعالیت فیزیکی
  • افزایش تدریجی سطح تمرینات
  • کاهش هرگونه فعالیتی که در گذشته به زانوهای شما آسیب رسانده باشد
  • حفظ وزن مناسب برای جلوگیری از فشار آمدن به زانو

 

بیشتر بخوانید

فتق دیسک(Herniated Disc)

فتق یا بیرون زندگی دیسک کمر یکی از بیماری های شایع و جدی ستون فقرات است که می تواند سبب بروز مشکلات و عوارض زیادی برای فرد شود.فتق دیسک بیشتر در سنین بین 30 تا 50 سال اتفاق می‌افتد و در زنان دو برابر مردان است.

دیسکهای بین مهره ای، بافت های مقاومی هستند که موجب ارتباط استخوانهای مهره به یکدیگر می شوند. آنها قادر هستند که انواع شوک و ضرباتی که به مهره های ستون فقرات وارد می شود را دفع کنند. هر دیسک دارای حلقه خارجی سخت فیبری و یک مرکز ژله مانند می باشد. فتق یا بیرون زدگی دیسک زمانی رخ می‌دهد که بخشی از ماده ژلاتینی نرم داخل دیسک از پارگی موجود در بخش خارجی دیسک بیرون بزند. فتق دیسک عصب‌های مجاور را تحریک می‌کند و باعث درد، بی‌حسی یا ضعف دست یا پا میشود. البته بسیاری از بیماران دچار فتق دیسک با هیچ گونه علائمی روبرو نمی‌شوند. درمان اکثر موارد فتق دیسک نیازی به جراحی ندارد. فتق دیسک در اثر ساییدگی یا آسیب دیدگی‌های منتج از سوانح و تصادفات نیز ایجاد می‌شود. گاهی اوقات به این مشکل، دیسک تضعیف شده و یا پارگی دیسک نیز گفته می شود.

فتق دیسک می تواند در هر قسمتی از ستون فقرات رخ دهد ولی در کمر (ستون فقرات لومبار) به علت اینکه وزن زیادی از بدن را تحمل میکند بیشتر اتفاق می افتد.شیوع فتق دیسک در گردن کمتر از کمر است. علت آن ساختمان خاص مهره های گردنی و قدرت بالای رباطی است که در پشت مهره ها و دیسک ها قرار گرفته و از آنها محافظت میکند.منطقه درد بستگی به بخشی از ستون فقرات دارد که تحت فشار قرار گرفته است.

علل

دردی که به علت فتق دیسک کمر ایجاد می‌شود معمولاً ناگهانی به وجود می‌آید. ولی این درد نتیجه یک روند پیش‌رونده بوده است.فتق دیسک کمر اغلب به علت استهلاک ناشی از افزایش سن به وجود می آید. با افزایش سن، دیسک کمر بخشی از آب خود را از دست می دهد. این حالت باعث می شود که انعطاف پذیری آنها کمتر شده و بیشتر در معرض پاره شدن قرار بگیرند و در چنین شرایطی ممکن است با یک فشار و یا چرخش کوچک نیز با پارگی دیسک مواجه شویم. در افراد جوان تر هم احتمال فتق دیسک شدید وجود دارد با این تفاوت که در جوانتر ها چون دیسک ها آبدارترند احتمال فتق قسمت نرم دیسک بیشتر است ولی در افراد مسن بیشتر قسمت سخت دیسک دچار فتق می شود .

در بسیاری از افراد علت اصلی فتق دیسک کمر ناشناخته است. فشار یا آسیب بیش از حد ممکن است منجر به فتق دیسک شود. گاهی اوقات ممکن است بلند کردن اجسام بزرگ و سنگین توسط عضلات کمر (به جای بلند کردن آنها با استفاده از عضلات ران و پا) باعث فتق دیسک کمر شود. یک علت غیر شایع برای ایجاد فتق دیسک کمر ، آسیب تروماتیک (ضربه خوردن) به دیسک مثل سقوط از ارتفاع یا ضربه به پشت (تصادف با ماشین )می‌باشد. تحقیقات نشان داده است که فتق دیسک میتواند زمینه ارثی و خانوادگی نیز داشته باشد.

علائم

بسته به مکان فتق دیسک و اندازه فتق، علائم تا حد زیادی متفاوت است. ممکن است فتق دیسک کمر هیچ گونه علائمی را از خود نشان ندهد و تنها در عکس های تصویر برداری قابل مشاهده باشد. به همین دلیل صرف اینکه در ام آر آی نشانه ای از فتق دیده شود بدون اینکه بیمار علامتی مرتبط با آن داشته باشد نمیتوان آن را به عنوان یک بیماری در نظر گرفت و باید آن را نادیده گرفت..

اگر فتق دیسک بر روی عصب فشار وارد نکند، ‏ممکن است کمر درد کمی داشته باشید و یا اصلاً دردی را تجربه نکنید. اگر بر روی عصب فشار وارد کند، ممکن است درد، ‏بی حسی یا ضعف در منطقه ای از بدن که عصب به سوی آن حرکت می کند، احساس شود. فتق دیسک بین مهره ها بیشتر در قسمت کمر بروز می کند و به نسبت کمتر در بین مهره های گردنی نیز اتفاق می افتد.

شایع ترین علائم فتق دیسک کمر عبارتند از:

درد پا: اگر فتق دیسک کمر شما در قسمت پایین کمر باشد شما معمولا در باسن، ران و ساق پای خود احساس درد شدید می کنیدو اگر این فتق در مهره های بالایی کمر اتفاق افتاده باشد درد را در جلوی ران و زانوی خود حس میکنید.

بی حسی و سوزن سوزن شدن: فتق دیسک بین مهره ای اغلب باعث بی حسی و سوزن سوزن شدن در بخشی از بدن که اعصاب آن به علت فتق دیسک تحت فشار است، می شود.
ضعف: ممکن است عضلاتی که توسط اعصاب تحت تاثیر قرار گرفته کنترل می شوند، تضعیف شوند. این اتفاق ممکن است باعث شود که بیمار احساس ضعف و ناتوانی در اندام خود داشته باشد، نتواند روی پنجه راه برود و یا حتی قادر به بالا آوردن پنجه پای خود نباشد وتلو تلو بخورد.

درد دیسک کمر معمولا کم کم شروع میشود و در حین نشستن و پاشدن، در شب ها، هنگام سرفه، عطسه و یا خندیدن و یا خم شدن و یا راه رفتن بیش از حد ،درد شدیدتر می شود.

عوامل خطر ساز

عواملی که خطر ابتلا به فتق دیسک بین مهره ای را افزایش می دهند عبارتند از:

اضافه وزن: اضافه وزن منجر به افزایش فشار وارد آمده به دیسک ها می شود.

شغل: افرادی که ساعت های طولانی در وضعیت ثابت نشسته قرار می گیرند مثل راننده ها یا کارمندان بانک و شرکت ها و افراد با مشاغل سخت بدنی بیشتر در معرض ابتلا به فتق دیسک بین مهره ای هستند. بلند کردن، کشیدن، هل دادن، خم وراست شدن و یا چرخیدن های مکرر نیز می تواند این خطر را افزایش دهد.

زمینه ارثی: برخی از افراد استعداد ابتلا به فتق دیسک کمر را از والدینشان به ارث می برند.در این افراد معمولا بصورت ژنتیکی قوس ستون فقرات کمری و گردنی کم است و دیسکها تمایل دارند به عقب فتق پیدا کنند.

سیگار: اعتقاد بر این است که سیگار کشیدن اکسیژن رسانی به دیسک را کاهش می دهد و باعث می‌شود روند تخریب دیسک تسریع گردد. این تخریب باعث می‌شود که دیسک بیشتر در معرض بیرون زدگی قرار گیرد.

با تمام این اوصاف باید توجه داشت که فتق دیسک کمری ممکن است در هر سن، شغل، وزن و هر شرایطی ایجاد گردد.

تشخیص

در اغلب موارد برای تشخیص فتق دیسک کمر تنها معاینات بالینی و سوابق پزشکی برای تشخیص آن کفایت می کند. اما اگر فیزیوتراپیست یا پزشک برای تشخیص وضعیت موجود مشکوک باشد ممکن است آزمون های دیگری را نیز تجویز کند. این آزمون ها می توانند شامل موارد زیر باشند:

اشعه ایکس : اشعه ایکس فتق دیسک را نشان نمی دهد اما برای تشخیص سایر علل احتمالی درد مثل وجود تومور،عفونت، شکستگی و غیره ‏بکار می رود.‏

سی تی اسکن (اسکن توموگرافی کامپیوتری ‏CT‏ ‏): این روش شکل و اندازه کانال نخاعی، محتویات و ساختارهای اطراف آن را ‏نشان می دهد.‏

تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (‏MRI‏): ‏MRI‏ تصاویری از طناب نخاعی، ریشه های عصبی و ‏مناطق اطراف آن به دست می دهد و بهترین راه برای تشخیص آسیب های ستون فقرات است.  با استفاده از MRI میتوان محل و میزان دقیق فتق دیسک ها و اینکه چقدر به بافت های اطراف مخصوصا ریشه های عصبی فشار وارد میکنند تشخیص داد.

نخاع‌ نگاری یا میلوگرام ‏(Myleogram)‏: این روش عبارت است از عکسبرداری با اشعه ایکس از کانال نخاعی پس از ‏تزریق یک ماده حاجب به داخل فضاهای مایع مغزی نخاعی مجاور. از طریق این روش می توان امکان وجود فشار بر روی ‏طناب یا اعصاب نخاعی را که در نتیجه فتق دیسک، اسپور یا زائده استخوانی، تومور ، و غیره رخ داده اند را مشاهده نمود.  البته امروزه از این روش به ندرت استفاده میشود.

الکترومایوگرافی و مطالعات هدایت عصبی (‏EMG / NCS‏) : این تست ها که به نام نوار عصب و عضله هم شناخته می شود جریان الکتریکی را در امتداد ریشه ‏های عصبی، اعصاب محیطی و بافت های عضلانی اندازه گیری می کنند. بر اساس این روش، وجود آسیب عصبی در ‏حال پیشرفت، امکان بهبودی اعصاب از آسیب های گذشته و وجود محل دیگری که تحت فشار عصبی قرا گرفته باشد ‏قابل تشخیص است. در واقع با استفاده از این روش میتوان یافته های دیگر که از طریق معاینه و MRI بدست آمده است را تایید یا رد کرد.‏

درمان

درمان غیر جراحی
درمان اولیه برای فتق دیسک معمولا درمان غیر جراحی است. تمرکز این روشهای درمانی بر تسکین درد است.
درمان غیر جراحی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

استراحت:افزایش استراحت و کاهش فعالیت برای کم کردن فشاری که به مهره ها وارد می شود نقش موثری در کاهش درد دارد. بیمار باید تا زمان بهبودی کامل از انجام فعالیت های سنگین خودداری کند. نشستن به مدت طولانی نیز در این بیماران خوب نبوده و باید کم شود.

بریس:استفاده از بریس یا کمر بندهای طبی با تجویز متخصص می تواند به کاهش درد و محدودیت حرکات کمر کمک کند. البته استفاده از بریس و کرست های کمری در دراز مدت توصیه نمی شود چون می تواند باعث ضعف عضلات و در نتیجه مزمن شدن کمردرد شود.

داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی(NSAIDs):داروهایی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن می تواند درد را کاهش دهد.

فیزیوتراپی: فیزیو تراپی معمولا نقش مهمی را در بهبود فتق دیسک کمر بازی می کند. روش های فیزیو تراپی نه تنها موجب تسکین سریع درد می شوند، بلکه با استفاده از درمانهای دستی و تمرینات مخصوص و آموزشهای لازم به بیمار در انجام حرکات روزمره میتوانن باعث جلوگیری از عود مجدد بیماری شوند. درمانهای فیزیوتراپی ممکن است شامل موارد زیر باشند:

  • گرما یا سرما درمانی:هر کدام از این روش های درمانی، مزایای خاص خود را دارند و فیزیوتراپیست شما ممکن است برای گرفتن بهترین نتایج، به صورت متناوب از هر کدام از این روش ها استفاده کند. گرما درمانی باعث افزایش جریان خون در بدن می شود. افزایش جریان خون به بهبود نواحی آسیب دیده با تامین اکسیژن و مواد غذایی اضافی کمک موثر می نماید. این جریان همچنین می تواند مواد زاید شیمیایی ناشی از اسپاسم عضلات را از محل خارج نماید.در مقابل سرما درمانی باعث کاهش جریان خون در بدن می شود. انجام این کار می تواند باعث کاهش التهاب، اسپاسم عضلات و درد شود.
  • ماساز عمیق بافت: ماساز عمیقبافتبرای آزاد سازی گرفتگی و اسپاسم عضلات به کار می رود. این روش درمان غیر فعال فیزیوتراپی نقش موثری در درمان دیسک کمر دارد.
  • اولتراسوند: تکنولوژی اولتراسوند امواج صوتی با فرکانس بالا را به ناحیه‌های خاصی از بدن منتقل می‌کند. امواج صوتی ارتعاش عمیقی را در بافت ایجاد می‌کند و این ارتعاش گرمای خفیفی را تولید می‌کند که جریان خون، اکسیژن‌رسانی و جریان مواد مغذی را در ناحیه درمان افزایش می‌دهد و به خارج شدن پسماندهای سلولی کمک می‌کند. این روش عموماً برای آرام شدن بیمار، کاهش التهاب و تسکین درد فتق دیسک موثر است.
  • تحریک الکتریکی عصب از روی پوست(TENS) : دستگاه تحریک الکتریکی عصب از روی پوست(الکتروتراپی) از الکتریسیته به منظور تحریک عضلات استفاده می کند. این روش درمانی اسپاسم عضله را کاهش می دهد. همچنین باعث آزاد سازی آندروفین به عنوان یک مسکن طبیعی درد در بدن می شود.
  • سوزن خشک (dry needling):استفاده از سوزن خشک از طریق آزاد سازی اندورفین‌ ها در سیستم عصبی مرکزی به همراه افزایش جریان خون و اکسیژن رسانی در منطقه تحت درمان موجب کاهش درد و التهاب می شود و نیز با از بین بردن نقاط ماشه ای در عضلات باعث از بین رفتن درد و اسپاسم عضلانی می گردد.
  • درمان دستی: درمان دستی ستون فقرات روشی است که در آن متخصص فیزیوتراپی با استفاده از تکنیک های دستی به مفصل ستون فقرات فشار وارد می‌کند و باعث قرار گرفتن صحیح مهره ها نسبت به هم و به زبان عامیانه جا افتادن مهره ها میشود و در نتیجه دردتسکین و عملکرد بهبود می یابد. این شیوه درمان را می‌توان با دست یا وسایل مخصوص انجام داد.
  • شاک ویو تراپی:امواج شاک ویو سبب افزایش جریان خون در قسمت های آسیب دیده، تحریک بازسازی سلول ها، عروق و تسریع بهبودی و تسکین درد می شود.شاک ویو تراپی به نسبت سایر روش های درمانی متداول اثرات درمانی بهتری داشته و نتایج درمانی آن ماندگارتر است.
  • لیزر درمانی:درمان فتق دیسک با لیزر پرتوان ، مدرنترین درمان دیسک در جهان است. در این روش منبع نور باعث نفوذ انرژی نور به عمق بافت شده و افزایش جریان خون و تحریک بافت های آسیب دیده را سبب می شود.بنابراین عملکرد سلول های بدن به حالت طبیعی باز می گردد. لیزردرمانی  برای درمان بدون جراحی دیسک کمر  چه مزمن و چه خفیف کاربرد موثری دارد.
  • ورزش و تمرینات اصلاحی: تمرین‌های کششی و تقویتی تحت نظر فیزیوتراپیست کمک زیادی به تسکین درد خواهد کرد. این ورزش ها به رهایی از درد ناشی از فتق دیسک کمک می کنن و به جلوگیری از عود مجدد بیماری کمک میکنند.لازم به ذکر است که بیمار باید ورزش را در مرحله کاهش درد شروع کند.ورزش در زمان درد باعث تشدید علائم دیسک کمر خواهدشد.در زیر تصاویر برخی از این تمرینات آورده شده است. از انجام تمرینات بدون مشورت با فیزیوتراپیست باید خودداری کرد. زیرا ممکن است تمرینی که برای یک بیمار مفید است برای بیمار دیگر آسیب زننده باشد. نوع تمرینات و زمان و تعداد آنها را فیزیوتراپیست با توجه به شرایط بیمار تعیین میکند.

 

تزریق استروئید : تزریق استروئید در فضای اپیدورال (ESIs) درمانی پرطرفدار برای انواع کمردرد و فتق دیسک است و زمانی تجویز می شود که درمان فیزیوتراپی برای بیمار کاملا موفقیت آمیز نبوده باشد. هدف از این تزریق کاهش درد است و گاهی اوقات تزریق به تنهایی ناراحتی بیمار را تسکین می‌دهد. البته تزریق استروئید معمولاً بخشی از برنامه جامع توانبخشی است.

تزریق پلاسمای غنی از پلاکت (PRP): دیسک کمر و درمان آن با پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) درمانی ایمن، موثر و کاملاً طبیعی برای التیام مفاصل آسیب دیده است. در ابتدا مقدار کمی از خون بیمار گرفته می‌شود و در سانتریفیوژ چرخانده می‌شود تا پلاکت‌ها تغلیظ شود، سپس پلاکت در ناحیه آسیب دیده تزریق می‌شود. مطالعات گسترده وپژوهش‌های پزشکی نشان‌دهنده مزایای شاخص PRP برای بیمارانی است که از درد فتق دیسک رنج می‌برند.

اوزون تراپی:پزشکان از اوزون برای درمان بیماری‌های مختلف استفاده می‌کنند. گاهی اوقات جراحی واقعاً دلیل اصلی فتق دیسک کمر را رفع نمی‌کند و در واقع به اصلاح زیست مکانیک ستون فقرات می‌پردازد. اوزون یا روش( Discosan) رویکرد جدیدی برای درمان دیسک کمر است که هم جنبه زیستی و هم جنبه زیست پزشکی پاتولوژی را برطرف می‌کند.در این روش مخلوطی از اوزون و اکسیژن اطراف ناحیه دیسک تزریق می‌شود. در ابتدای دوره درمان باید هر هفته دو جلسه اوزون تراپی به مدت یک تا دو ماه انجام شود. اوزون تراپی عوارض خاصی ندارد و بیمار پس از انجام آن به استراحت نیازی ندارد اما در میزان تاثیر آن در بهبودی بیمار تردید وجود دارد.

درمان جراحی

در صورتی که آسیب دیسک کمر بحدی شدید باشد که با سایر درمان ها قابل کنترل و بهبودی نباشد جراحی به عنوان آخرین راه انجام می گیرد. روش جراحی بسته به شرایط بیمار انتخاب می شود.در صورت تایید عمل ‏جراحی توسط پزشک، سن بیمار، سلامت کلی و مسائل دیگر مورد توجه قرار می گیرند.

مزایای عمل جراحی همیشه باید به دقت در برابر خطرات آن مورد بررسی قرار گیرد. اگر چه درصد زیادی از بیماران مبتلا به ‏فتق دیسک خبر از تسکین قابل توجه درد پس از عمل جراحی می دهند، اما هیچ تضمینی وجود ندارد که این عمل به همه ‏ی افراد کمک کند.‏ بیمار ممکن است تحت شرایط زیر واجد شرایط عمل جراحی ستون فقرات باشد:

  • درد ساق پا و کمر فعالیت عادی بیمار را محدود کرده یا باعث اختلال در کیفیت زندگی وی گردد و با درمانهای غیر جراحی قابل کنترل نباشد
  • بیمار نقض عصبی پیشرونده ای را تجربه کند، مانند ضعف پا یا بی حسی
  • فقدان عملکرد طبیعی روده و مثانه
  • مشکل در ایستادن و یا راه رفتن
  • بی اثر بودن درمان داروئی و فیزیکی
  • بیمار وضعیت سلامت خوب و معقولی داشته باشد

انواع مختلفی از جراحی کمر و گردن وجود دارد که می‌توان بر اساس بیمار نسبت به انجام آنها اقدام کرد. این عمل‌ها عبارتند از:

  • دیسکتومی : برداشتن دیسک از طریق جراحی یا خارج کردن نسبی دیسک بین مهره ای.
  • لامینکتومی : برداشتن قوس استخوانی و یا لامینای یک مهره از طریق جراحی برای باز کردن فضای اطراف عصبی که تحت فشار است
  • لامینوتومی : ایجاد برش نازکی بر لامینا بمنظور کاهش فشار بر اعصاب نخاعی
  • فیوژن ستون فقرات : روشی که طی آن استخوان بر روی ستون فقرات پیوند زده می شود و اتصال سفت و محکمی بین ‏دو یا چند مهره ایجاد می شود. در این روش ابزارهایی مانند پیچ ‏‎‎و میله برای حفظ بیشتر این فیوژن یا هم جوشی مورد ‏استفاده قرار می گیرد.‏

توانبخشی

بهبودی از عمل جراحی دیسک کمر فرایندی است که به تحمل زیادی نیاز دارد. مدت زمان این دوره به چندین عامل بستگی دارد که عبارتند از: شدت مشکلی که برای رفع آن عمل جراحی انجام شده، سن بیمار و کیفیت مراقبت و دیگر عوامل. مهار درد اولین گام مهمی است که به بیمار اجازه می دهد تا توان خود را دوباره به دست آورد چرا که اگر بیمار درد زیادی داشته باشد بسیار دشوار است که بتوان برنامه توانبخشی را تکمیل کرد. برخی بیماران ممکن است به تشخیص پزشک جراح بعد از جراحی به متخصص فیزیوتراپی ارجاع داده شوند.فیزیوتراپیست با در نظر گرفتن نوع جراحی خاص انجام شده، نوع بدن و شرایط و عارضه های بافتی برنامه تمرینی ویژه ای را برای فرد تدوین میکند. تمرینات بدنی شاید مهم ترین بخش فرایند بهبودی باشد. نوع تمرینات پیشنهادی، تمریناتی هستند که هدف آنها تقویت ساختارهای اطراف ناحیه ای است که بر روی آن عمل جراحی صورت گرفته است. بیماران معمولاً سلامتی کامل خود را ظرف 2 تا 6 هفته به دست می آورند. برای کاهش خطر ابتلا به فتق تکراری، ممکن است بیمار از خم شدن، بلند شدن و چرخاندن تنه چند هفته اول بعد از عمل منع شود. هنگام ‏بازگشت تدریجی به فعالیت های عادی زندگی، انتظار رنج و احساس درد وجود دارد، اما درد یک سیگنال هشدار دهنده ‏محسوب می شود و به این معناست که باید سرعت و شدت فعالیت خود را کاهش دهید.‏

پیشگیری

برای پیشگیری از فتق دیسک بین مهره ها موارد زیر را انجام دهید:

ورزش کنید: تقویت عضلات به ثبات و حمایت از ستون فقرات کمک می کند.

در وضعیت های صحیح بدنی قرار بگیرید : (برای نشستن، ایستادن و دراز کشیدن) وضعیت های صحیح فشار را بر روی ستون فقرات کم می کنند. حتما به یاد داشته باشید که حالت نشستن خود را تصحیح کنید و در هنگام بلند کردن اجسام از ران ها و پاهای خود کمک بگیرید نه کمرتان.

حفظ تناسب وزن: اضافه وزن باعث افزایش فشار بر ستون فقرات و افزایش احتمال ابتلا به فتق دیسک کمر می شود.

 

بیشتر بخوانید