میدان هروی، خ وفامنش، خ آزادی، پ ۴۶، ط ۵، واحد ۹


  تماس : ۲۲۹۸۱۲۲۴- ۲۲۹۶۷۵۵۵ - ۰۹۹۰۲۵۰۰۸۲۸

دسته بندی همه پست ها در : سکته مغزی

آیا آسپرین می‌تواند از سکته مغزی جلوگیری کند؟

کلینیک فیزیوتراپی هروی – مصرف آسپیرین

مصرف روزانه دوز کم آسپرین می‌تواند از حمله قلبی و سکته مغزی پیشگیری کند. آسپرین اغلب به دلیل تأثیر آن در پیش‌گیری از سکته‌های قلبی و سکته‌های مغزی ایسکمیک به عنوان دارویی معجزه‌آسا قلمداد می‌شود. اغلب تصور می‌کنند آسپرین دارویی بی ضرر است در حالی که اینطور نیست.

آسپرین را بهتر است در روز مصرف کنیم یا شب؟ سکته‌های قلبی و مغزی بیشتر در صبح زود و حتی قبل از اینکه افراد بتوانند آسپرین‌شان را مصرف کنند اتفاق می‌افتند. پس در تئوری بهترین زمان برای اینکه آسپیرین بتواند پلاکت‌ها را مهار کنند و مانع سکته شود پیش از رفتن به رختخواب است.

آیا خوردن آسپرین می‌تواند باعت وقوع سکته شود؟ خوردن آسپیرین در هنگام سکته مغزی پیشنهاد نمی‌شود. زیرا همه سکته‌های مغزی ناشی از لخته خون نیستند. بیشتر سکته‌های مغزی ایسکمیک و در نتیجه ایجاد لخته خون هستند اما بعضی از سکته‌ها در نتیجه پارگی عروق مغزی هستند. در این مواقع آسپرین می‌تواند خونریزی این عروق را تشدید کند.

آسپرین چگونه از سکته مغزی جلوگیری می‌کند؟ آسپرین در عمل لخته شدن خون اختلال ایجاد می‌کند. یک لخته خون می‌تواند به سرعت یک شریان را مسدود کند. این انسداد، جریان خون به سمت قلب یا مغز را مختل می‌کند و می‌تواند سبب سکته قلبی یا مغزی شود. آسپرین با جلوگیری از تجمع پلاکت‌ها از وقوع یک سکته قلبی یا مغزی جلوگیری می کند.

چه ویتامین‌هایی برای بیماران سکته مغزی مفید است؟

  • لفا لیپوئیک اسید
  • کلسیم
  • فولیک اسید، ویتامین B6 و B12
  • منیزیم
  • اسید‌های چرب امگا ۳
  • پتاسیم
  • ویتامین C. کمبود ویتامین C خطر افزایش اسکروزیس عروق و دیگر آسیب‌های عروقی را در پی دارد که خود موجب سکته مغزی می‌شوند.

آیا امگا ۳ برای کسانی که سکته کرده‌اند مفید است؟ روغن ماهی منبعی غنی از  EPAو  DHA است. دو اسید چرب امگا ۳ که برای داشتن یک مغز سالم فوق‌العاده هستند. ضمناً DHA موجود در روغن ماهی به افزایش سطح عملکرد مغز کمک می‌کند. به ‌همین دلیل روغن ماهی هم برای پیش‌گیری از سکته مغزی و هم بهبود آن بسیار مفید است.

چه مکمل‌هایی پس از استروک استفاده شود؟ مکمل‌های غذایی پیشنهادی برای بهبودی پس از سکته مغزی شامل یک مولتی‌ویتامین قوی، حداقل ۸۰۰ mcg  فولیک اسید، ۱۰۰ Mg ویتامین  C، IU ۲۰۰۰-۵۰۰۰ ویتامین D،۵۰۰ میلی‌گرم منیزیم، ۱۰۰۰ میلی‌گرم  EPA/DHA و  ۳۰۰-۲۰۰ میلی‌گرم کو آنزیم Q10 می‌باشند.

آیا قهوه برای کسانی که سکته مغزی کرده‌اند مفید است؟ مطالعه‌ای نشان داد که در اولین ساعت پس از خوردن قهوه ریسک سکته مغزی افزایش پیدا می‌کند و در دومین ساعت این مسئله معکوس شده و ریسک سکته مغزی کاهش پیدا می‌کند. در افرادی که گه‌گاه قهوه می‌خورند و نیز در کسانی که یک فنجان یا کمتر در طول روز قهوه می‌خورند ریسک بیشتری در مورد سکته مغزی دیده شده است.

  • از خوردن غذاهایی با کلسترول بالا از قبیل برگرها، پنیر و بستنی خودداری کنید.
  • روزی ۴ تا ۵ سهم میوه و سبزیجات بخورید.
  • هفته‌ای ۲ تا ۳ وعده ماهی و روزانه چندین بار غلات کامل و لبنیات کم چرب مصرف کنید.
  • روزانه ۳۰ دقیقه یا بیشتر فعالیت فیزیکی داشته باشید و ورزش کنید.
  • وعده غذایی اصلی خود را زمانی بخورید که بیشترین انرژی را دارید.
  • ظرفی از میوه‌ها و سبزیجات شسته و آماده داشته باشید و در طول روز میل کنید.
  • غذاهای نرم شامل تخم مرغ زده شده، دانه‌های پخته شده، غلات کامل، ماست، سوپ، و سیب‌زمینی استفاده کنید.

 

 

بیشتر بخوانید

تغذیه در سکته مغزی

سدیم را از رژیم غذایی‌تان حذف کنید.

حدود ۸۰ درصد از کسانی که اولین سکته مغزی خود را تجربه کرده‌اند دچار فشار خون بالا نیز بوده‌اند و فشار خون متأثر از نوع رژیم غذایی شماست. به طور مثال، یک رژیم غذایی با سدیم بالا بیشترین تأثیر را در افزایش فشار خون دارد. به این دلیل که سدیم اضافی حجم خون را افزایش می‌دهد و در نتیجه فشار روی قلب و عروق افزایش پیدا می‌کند. برای پیش‌گیری از سکته مغزی از یک رژیم با سدیم کم یعنی غذاهای تازه بدون اضافه کردن نمک استفاده کنید و از غذاهای بسته‌بندی شده و آماده به علت دارا بودن نمک زیاد خودداری کنید.

کلینیک فیزیوتراپی هروی – حذف پتاسیم از غذا

منابع پروتئینی سالم‌تر را انتخاب کنید.

افزایش دریافتی پروتئین‌های با کیفیت به میزان۲۰ گرم در روز خطر ابتلا به سکته مغزی را در حدود ۲۶ درصد کاهش می‌دهد. عدس، آجیل، و دانه‌ها منابع خوبی برای پروتئین، فیبر، و دیگر مواد مغذی هستند. با توجه به اینکه خوردن گوشت باعث می‌شود کبد کلسترول بیشتری تولید کند، منبع مناسبی برای تأمین پروتئین به نظر نمی‌رسد. ماهی قزل‌آلا و دیگر ماهیان چرب که سرشار از امگا ۳ هستند و چربی اشباع کمی دارند، گزینه‌های سالمی برای یک رژیم غذایی جهت پیش‌گیری از سکته مغزی هستند.

کلینیک فیزیوتراپی هروی – منابع پروتئینی سالم‌تر

میوه و سبزیجات بیشتری به رژیم غذایی خود بیافزایید.

به ازای هر ۲۰۰ گرم میوه‌ای که روزانه به وعده غذایی خود اضافه کنید، ۳۲ درصد شانس ابتلا به سکته مغزی را کم کرده‌اید و بابت هر ۲۰۰ گرم سبزیجات اضافه این شانس ۱۱ درصد کاهش پیدا می‌کند. سبزیجات، مرکبات، سیب و گلابی به طور ویژه پیشنهاد می‌شوند. میوه‌ها و سبزیجات سرشار از بسیاری از ویتامین‌ها و مواد معدنی و منبع مناسبی از فیبر هستند.

کلینیک فیزیوتراپی هروی – میوه و سبزیجات بیشتری را به رژیم غذایی‌تان بیافزایید

دریافتی پتاسیم خود را افزایش دهید.

کسانی که بیشترین مصرف روزانه پتاسیم معدنی را دارند ۲۷ درصد شانس کمتری برای ابتلا به یک سکته مغزی ایسکمیک دارند، مخصوصاً اگر دچار فشار خون بالا نباشند. داشتن پتاسیم بیشتر به طور کلی ریسک سکته مغزی و مرگ زودرس را کاهش می‌دهد. این می‌تواند به دلیل این باشد که پتاسیم عروق را ریلکس می‌کند، سدیم را از بدن دور می‌کند و فشار خون را کاهش می‌دهد. سیب‌زمینی‌های سفید و شیرین، لوبیا سفید، اسفناج، موز و ماهی منابع غنی پتاسیم هستند.

کلینیک فیزیوتراپی هروی – دریافتی پتاسیم خود را افزایش دهید

در رژیم غذایی‌تان روی فیبر تمرکز کنید.

غلات کامل، آجیل‌ها، میوه‌ها و سبزیجات منابع فوق‌العاده فیبر هستند. تحقیقات نشان می‌دهد که به ازای هر ۷ گرم فیبر که به مصرف روزانه اضافه شود، ریسک ابتلا به سکته مغزی نیز ۷ درصد کاهش می‌یابد. یک وعده پاستای گندم کامل یا دو وعده میوه و سبزیجات حدود ۷ گرم فیبر دارد. منابع دیگر فیبر شامل لوبیا، حبوبات، نان گندم کامل، برنج قهوه‌ای و ذرت بوداده هستند.

کلینیک فیزیوتراپی هروی – در رژیم غذایی‌تان روی فیبر تمرکز کنید

رژیم مدیترانه‌ای را امتحان کنید.

استفاده از یک رژیم غذایی مدیترانه‌ای که بیشتر بر پایه گیاه‌خواری است ریسک ابتلا به سکته مغزی را ۳۰ درصد کاهش می‌دهد. این رژیم روی میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل، حبوبات، سیب‌زمینی و آجیل تمرکز می‌کند. روغن زیتون اکسترا ویرجین، شراب قرمز و مقدار متوسطی از ماهی، مرغ، لبنیات، و تخم‌مرغ هم به این مجموعه اضافه می‌شود.

کلینیک فیزیوتراپی هروی – رژیم مدیترانه‌ای را امتحان کنید

از مصرف الکل زیاد، مواد مخدر و سیگار اجتناب کنید.

مصرف بیش از اندازه الکل شما را در وضعیت بسیار خطرناک ابتلا به سکته مغزی قرار می‌دهد. بر اساس یک مطالعه کسانی که در مصرف الکل زیاده‌روی می‌کنند ۵ سال زودتر از دیگران درمعرض سکته مغزی هستند. مواد مخدر نیز به طور مشخص شانس ابتلا به سکته مغزی را بالا می‌برند. به طور مثال کوکائین می‌تواند باعث اسپاسم دیواره عروق و در نتیجه سکته قلبی و مغزی شود. موادی مثل تنباکو هم می‌تواند خطرناک باشند و باعث سکته شوند. سیگار نیز می‌تواند لخته شدن خون را افزایش دهد و باعث اسپاسم عروق و تخریب سلول‌های دیواره آنها شود.

کلینیک فیزیوتراپی هروی – از مصرف الکل زیاد، مواد مخدر و سیگار اجتناب کنید

 

بیشتر بخوانید

توانبخشی پس از سکته مغزی

انتظارات از توانبخشی چیست؟

توانبخشی بخش مهمی از روند بهبودی پس از سکته مغزی است. هدف از توانبخشی کمک به بیمار برای یادگیری مجدد مهارت‌هایی است که از پس از سکته مغزی به علت آسیب مغز از دست داده است. توانبخشی به بیمار کمک می کند که استقلال خود را مجددا بدست آورده و کیفیت زندگیش را بهبود بخشد. شدت سکته و عوارضی که ايجاد مي کند و توانایی اشخاص برای بهبود بسیار متفاوت است. نتیجه تحقیقات نشان می‌دهد که بیمارانی که برنامه مشخص و منظمی برای توانبخشی دارند بهبودی بیشتر و بهتری نسبت به کسانی دارند که توانبخشی را جدی نمی‌گیرند.

توانبخشی پس از سکته مغزی شامل چه بخش هایی است؟

روش‌های زیادی برای توانبخشی پس از سکته وجود دارد. برنامه توانبخشی به قسمتی از بدن یا به نوع توانایی ای که تحت تاثیر قرار گرفته بستگی دارد.

فعالیت‌های فیزیکی می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • تمرینات مهارتی (Motor-skill exercises)

این تمرینات می تواند باعث ارتقا قدرت و هماهنگی عضلات شود و هم می تواند شامل تمرینات تقویت عضلات بلع باشد.

  • تمرینات حرکتی (Mobility training)

بیمار ممکن است یاد بگیرد که از وسایل کمکی از قبیل عصا، واکر، ویلچر یا بریس های مچ پا برای جابه‌جایی استفاده کند. بریس مچ پا می تواند باعث ثبات مچ پا برای تحمل وزن بدن شود و به یادگیری مجدد راه رفتن کمک کند.

  • درمان با استفاده از محدودیت حرکتی (Constraint-induced therapy)

در این روش، هنگامیکه اندام آسیب دیده تمرین داده می شود تا عملکرد آن بهبود پیدا کند از فعالیت اندام سالم جلوگیری می شود.

  • درمان دامنه حرکتی (Range-of-motion therapy)

درمان همراه با تمرینات موثر می تواند اسپاستی سیتی را کم کند و باعث بازیابی دامنه حرکتی شود.

 

تکنولوژی‌هایی که به بهبود فعالیت‌های فیزیکی کمک می کنند:

  • تحریک الکتریکی (Functionality Electrical stimulator)

عضلات ضعیف با استفاده از جریان الکتریسیته مناسب تحریک و منقبض می شوند. تحریک الکتریکی همچنین باعث بازآموزی عضلات می شوند.

  • تکنولوژی رباتیک (Robotic technology)

ربات ها از طریق حرکات تکرار شونده به اندام‌های آسیب دیده کمک می کنند که تقویت شوند و عملکرد خود را باز یابند.

  • تکنولوژی وایرلس (Wireless technology)

از طریق این تکنولوژی و با استفاده از یک مانیتور، توانایی های بیمار پس از سکته افزایش پیدا می‌کند.

  • واقعیت مجازی (Virtual reality)

بازی‌های ویدئویی و دیگر درمان‌هایی که با استفاده از کامپیوتر انجام می شود باعث می شود که بیمار با استفاده از تعامل با یک واقعیت مجازی توانایی های خود را ارتقا دهد.

 

فعالیت‌های شناختی و هیجانی می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • درمان اختلالات شناختی (Therapy for cognitive disorders)

کار درمانی و گفتار درمانی به بیمارانی که توانایی های شناختی خود از قبیل حافظه، قدرت تحلیل، حل مساله، مهارت های اجتماعی و قضاوت را از دست داده اند کمک می کند.

  • درمان اختلالات ارتباطی (Therapy for communication disorders)

گفتار درمانی به بازیابی توانایی های از دست رفته در زمینه صحبت کردن، گوش دادن، نوشتن و درک مطلب کمک می کند.

  • ارزیابی و درمان روان شناختی (Psychological treatment)

رفتارهای عاطفی بیمار ممکن است مورد ارزیابی قرار گیرد و درصورت نیاز به صورت فردی یا گروهی تحت درمان قرار گیرد.

  • درمان دارویی (Medication)

پزشک ممکن است برای کنترل افسردگی و بی قراری بیمار یا افزایش هوشیاری و یا بهبود حرکت او دارو تجویز کند.

 

درمان های تجربی شامل موارد زیر می شود:

  • تحریک غیر تهاجمی مغز (Noninvasive brain stimulation)

برخی تحقیق ها نشانه هایی از موثر بودن تکنیک هایی مثل تحریک مغناطیسی مغز و در جهت کمک به بهبود برخی مهارت های حرکتی ارائه داده اند.

  • درمان های بیولوژیکی (Biological therapies)

استفاده از سلول‌های بنیادی به عنوان درمان موثر در سکته مغزی تحت مطالعه و بررسی قرار دارد و هنوز در مرحله تحقیقات قرار دارد.

  • داروهای جایگزین (Alternative medicine)

برخی از درمانگران، ماساژ، داروهای گیاهی، طب سوزنی و اکسیژن تراپی را پیشنهاد می کنند هر چند در موثر بودن آن ها قطعیت علمی وجود ندارد.

توانبخشی پس از سکته مغزی از چه زمانی باید شروع شود؟

توانبخشی پس از وقوع سکته مغزی هر چه زودتر آغاز شود بیمار بهتر و بیشتر و زودتر توانایی ها و مهارت های از دست رفته ی خود را باز خواهد یافت. معمولا توانبخشی 24 الی 48 ساعت پس از سکته زمانی که هنوز بیمار در بیمارستان بستری است شروع می شود. با اینحال اولویت های اولیه ی پز‌شک موارد زیر می باشد:

  • ثبات وضعیت پزشکی
  • کنترل ‌شرایطی که سلامت عمومی بیمار را تهدید می کند.
  • جلوگیری از سکته مجدد
  • پیشگیری و محدود کردن عوارض مرتبط با سکته از قبیل عفونت و… .

توانبخشی سکته مغزی چقدر طول خواهد کشید؟

این زمان به شدت سکته و اختلالات و عوارض ناشی از آن بستگی دارد. برخی از بیماران به سرعت بهبود می یابند. اما بیشتر بیماران به یک دوره‌ی طولانی توانبخشی که گاهی ممکن است ماه ها و یا حتی سال ها به طول بیانجامد نیاز دارد. برنامه ی توانبخشی در طول زمان بهبودی، وقتی که بیمار مهارت های خود را به مرور باز می یابد و نیازهای متفاوتی پیدا می‌کند تغییر می یابد. با تغییر و پیشرفت دادن تمرینات، بیمار می‌تواند هم چنان در طول زمان توانایی های بیشتری کسب کند.

توانبخشی را در کجا باید انجام داد؟

برای بیمارانی که چندین روز در بیمارستان بستری هستند توانبخشی در همان زمان آغاز می شود. پس از مرخص شدن بیمار و انتقال او به منزل در صورتی که امکان جابه‌جایی و حضور در مراکز درمانی و توانبخشی وجود نداشته باشد، توانبخشی با حضور کار درمانی شامل فیزیوتراپیست، گفتار درمانگر و حتی پز‌شک در منزل پیگیری می شود. پس از این که این امکان برای بیمار و خانواده‌ی او برای جابه جایی و حضور در کلینیک های توانبخشی فراهم شد پیشنهاد می شود که ادامه ی درمان بیرون از منزل و در مراکز مربوطه پیگیری شود، هر چند هم چنان باید تمرینات و مراقبت هایی که توسط درمانگر ها توصیه می‌شود در منزل توسط اطرافیان دنبال شود.

تیم توانبخشی شامل چه کسانی است؟

در یک تیم کامل توانبخشی افرادی با تخصص های گوناگون وجود دارند.

1) پزشکان Physicians : متخصصان مغز و اعصاب و طب فیزیکی و توانبخشی مسوولیت کنترل شرایط عمومی بیمار، تجویز دارو، پیشگیری از سکته مجدد و داشتن ارتباط موثر با بقیه ی کار درمانی را دارند.

2) فیزیوتراپیست  Physiotherapist: نقش اصلی در بازتوانی پس از سکته مغزی را فیزیوتراپیست ها دارند. آن ها به بیمار کمک می کنند که توانایی های حرکتی از دست رفته ی خود را که مهم ترین آن راه رفتن می باشد مجددا به دست آورند.

3) کاردرمانگر Occupational therapist: این درمانگران به بیمار کمک می کنند تا بتوانند از اندام فوقانی و دست خود برای مهارت های زندگی روزمره از قبیل حمام کردن، کفش پوشیدن و بستن دکمه های لباس استفاده کنند. آنها همچنین می توانند در درمان اختلالات ‌‌شناختی به بیماران کمک کننند.

4) گفتاردرمانگر Speech therapist: گفتار درمانگران به بیمار کمک می‌کنند تا مهارت های گفتاری و توانایی در بلع را به دست آورند. آنها همچنین بر روی توانایی های بیمار برای بهبود اختلالات حافظه، فکر کردن، و برقراری ارتباط کار می‌کنند.

5) روان درمانگر Psychologist: بیماران سکته مغزی اغلب دچار اختلالات عاطفی و افسردگی ناشی از آسیب بخش هایی از مغز و ناتوانی های جسمی می شوند. یک روان درمانگر با تجربه می‌تواند به این  بیماران کمک کند تا بر این مشکلات غلبه کنند و سلامت روانی خود را باز یابند. در بیشتر مواقع همراهان و افراد خانواده بیمار نیز به مشاوره برای نحوه‌ مواجهه با این اتفاق نیاز دارند.

6) علاوه بر این متخصصین افراد دیگری نیز می توانند دریک تیم توانبخشی مثمر ثمر واقع شوند. از جمله متخصصین تغذیه که نیاز بیماران برای اطلاع از یک رژیم غذایی مناسب پس از سکته را مرتفع می کنند. متخصصین ارتوپدی فنی که در صورت صلاحدید فیزیوتراپیست می توانند وسایل کمکی مورد نیاز از جمله بریس های مربوط به دست و مچ پا را بسازند.

چه عواملی بر روی نتایج حاصل از توانبخشی موثرند؟

بهبودی پس از سکته مغزی از فردی به فرد دیگر متفاوت است. پیش بینی اینکه یک بیمار چه توانایی هایی و در چه مدت زمانی را باز خواهد یافت دشوار است. اما به طور کلی موفقیت در توانبخشی به عوامل زیر بستگی دارد:

  • عوامل فیزیکی شامل شدت سکته در هر دو قسمت جسمی و شناختی
  • عوامل عاطفی شامل انگیزه ها و خلقیات فردی و اینکه بیمار چقدر فعالیت‌های فیزیکی و درمانی را خارج از جلسات درمانی انجام می دهد.
  • عوامل اجتماعی از قبیل حمایت‌های دوستان و افراد خانواده
  • عوامل درمانی از جمله شروع بلافاصله توانبخشی و مهارت تیم توانبخشی

به طور کلی بهبودی پس از سکته مغزی در هفته ها و ماه های اول پس از سکته بسیار چشمگیرتر است. هر چند شواهدی وجود دارد که نشان می دهد تا 12 الی 18 ماه پس از سکته نیز امکان بهبودی و افزایش کیفیت عملکردهای بیمار وجود دارد.

توانبخشی پس ازسکته مغزی زمان‌بر است. بهبودی پس از سکته مغزی یک تجربه طولانی و خسته کننده است. طبیعی است که در این مسیر بیمار با مشکلاتی مواجه شود. به همین دلیل انگیزه و اشتیاق بیمار برای بازگشت به زندگی طبیعی مهمترین عامل در حصول نتیجه مطلوب از توانبخشی است.

بیشتر بخوانید
سکته مغزی

سکته مغزی

سکته مغزی در طی ۵ الی ۶ سال اخیر به عنوان دومین عامل مرگ و میر در افراد بالای ۶۵ سال شناخته شده است. در ایران روزانه بین ۲۵۰-۳۰۰ نفر دچار سکته مغزی می شوند. البته این آمار شامل افرادی که دچار علائم خفیف شده یا به بیمارستان مراجعه نمی‌کنند نمی‌شود. سکته مغزی شایع‌ترین بیماری ناتوان‌کننده مغز و اعصاب است. حدود ۴۰ درصد مرگ و میر ناشی از سکته مغزی در زنان و ۶۰  درصد در زنان اتفاق می‌افتد. سکته مغزی در افرادی که دارای اضافه وزن هستند، سنین بیشتر از ۵۵ سال، افرادی که سابقه سکته در فامیل دارند، افراد بی تحرک یا کم تحرک و افرادی که سیگار، مواد مخدر و مشروبات الکلی زیاد مصرف می‌کنند بیشتر اتفاق می‌افتد.

اما سکته مغزی چیست؟

سکته مغزی وقتی اتفاق می‌افتد که جریان خون مغز قطع شود یا کاهش یابد، وقتی این اتفاق می‌افتد مغز اکسیژن و غذای کافی دریافت نمی‌کند و در نتیجه باعث مرگ سلول‌های مغزی می‌شود. وقتی سلول‌های مغزی از بین بروند عملکرد اندام‌ها مربوط به آنها محدود می‌شود یا از بین می‌رود. به طور کلی دو نوع سکته مغزی وجود دارد:

  • سکته ایسکمیک: وقتی اتفاق می‌افتد که توده‌های لخته یا چربی باعث انسداد عروق مغزی می‌شوند.
  • سکته هموراژیک: وقتی اتفاق می‌افتد که عروق خونی دچار پارگی یا نشتی شوند. خون نشت کرده باعث فشار بر روی سلول‌ها و آسیب زدن به آنها می‌شود.

اگر جریان خون مغز فقط برای مدت کوتاهی (معمولاً کمتر از ۵ دقیقه) دچار اختلال شود باعث یک حمله ایسکمیک گذرا TIA یا سکته خفیف می‌شود. در حالی که آسیب ناشی از TIA معمولا دائمی نیست، با این‌حال یک علامت هشدار دهنده است که نشان می‌دهد که ممکن است در آینده یک سکته بزرگ‌تر اتفاق بیفتد. کسانی که دچار TIA می‌شوند باید بلافاصله تحت درمان قرار گیرند و برای جلوگیری از وقوع سکته شدیدتر تحت مراقبت دائم باشند و توسط پزشک متخصص بطور مرتب ویزیت شوند. در حدود ۵ درصد افرادی که یک TIA را تجربه کرده‌اند و هیچ درمانی انجام نداده‌اند در طی دو روز آینده یک سکته شدید داشته‌اند و ۱۰ درصد آنان یک سکته شدید را در طول یک ماه بعد و یک سوم آنها در طول یک سال آینده داشته‌اند.

چه عواملی باعث بروز سکته می شود؟

  • بیماری‌های قلبی که می‌توانند باعث ایجاد لخته بشوند.
    فشار خون بالا که از آن به عنوان قاتل خاموش یاد می‌شود و می‌توانند سبب پارگی عروق مغزی بشود.
  • سیگار کشیدن
  • دیابت
  • مصرف الکل
  • کلسترول بالا که می‌تواند باعث تنگی عروق و کاهش انعطاف‌پذیری دیواره آنها شود.
  • چاقی کسانی که بیشتر از ۹ کیلو یا ۱۰ درصد وزن ایده‌آل خود اضافه وزن دارند ۱۰ بار احتمال ابتلا به دیابت و  ۲-۳ بار احتمال داشتن عروق آسیب دیده و چندین بار بیشتر احتمال ابتلا به سکته مغزی را نسبت به افرادی که اضافه وزن ندارند، دارند.
  • کنترل وزن، عدم مصرف سیگار و الکل ، کنترل جدی قند خون، مصرف کافی میوه و سبزیجات و اجتناب از مصرف زیاد گوشت و لبنیات

در کسانی که  کلسترول بالا دارند، کاهش مصرف نمک و اندازه‌گیری منظم فشار خون در کسانی که به فشار خون بالا مبتلا هستند و ورزش کردن و کنترل وزن می‌توانند تا حد زیادی احتمال ابتلا به سکته مغزی را کم کنند.

بطور کلی مهمترین و موثرترین راه برای پیشگیری از سکته مغزی، داشتن یک الگوی سالم زندگی است.

عوامل مؤثر در ابتلا به سكته مغزي كه قابل تغيير نيستند:

  • سن: ريسك سكته با افزايش سن و به طور مشخص پس از ٥٠ سالگي افزايش مي‌يابد.
  • سابقه سكته در افراد خانواده
  • سابقه سكته قلبي
  • نژاد: ريسك ابتلا در آفريقايي تبارها از ديگر نژادها بيشتر است.
  • جنسيت: در گروه‌هاي سني جوان‌تر سكته بيشتر در مردان و در گروه‌هاي سني مسن‌تر سكته بيشتر در زنان اتفاق مي‌افتد.

علائم اوليه در فردي كه سكته كرده چيست؟

  • افتادگي صورت: از بيمار بخواهيد كه لبخند بزند در صورتي كه سكته كرده باشد يك طرف صورت او دچار افتادگي مي‌شود.
  • ضعف دست‌ها: اگر بيمار سكته كرده باشد وقتي از او مي‌خواهيد دست‌هايش را بالا بياورد، يكي از دست‌هايش پائين مي‌افتد.
  • اشكال در صحبت كردن: اگر از فرد بخواهيد يك جمله ساده بگويد در صورتيكه سكته كرده باشد، لكنت دارد يا كلمات را نامفهوم ادا مي‌كند.

اگر يكي از علائم فوق در فردي ديده شود، بلافاصله بايد با اورژانس تماس گرفته شود و فرد به مركز درماني مناسب منتقل گردد. هر چه فرد مشكوك به سكته مغزي زودتر تحت درمان قرار بگيرد پيش آگهي بهتري داشته و آسيب كمتري را تجربه مي‌كند و احتمال مرگ او كمتر خواهد شد. براي تشخيص و درمان بهتر يك بيمار دچار سكته مغزي او نياز دارد كه در ٣ ساعت اول پس از ظاهر شدن نخستين نشانه ها در بيمارستان تحت مداوا قرار گيرد.

علائم و عوارض سكته مغزي:

  • ضعف يا فلج صورت، اندام فوقاني و اندام تحتاني كه معمولا در يك طرف بدن است. صورت ممكن است كج به نظر برسد، اندام‌هاي ضعيف ممكن است سنگين يا ناتوان باشند.
  • اشكال در بلع: در موارد شديد ممكن است بيمار توانايي بلع را از دست بدهد، در موارد ديگر ممكن است بيمار در خوردن و نوشيدن مشكل داشته باشد و غذا و آب از دهان او بيرون بريزد.
  • بي حسي و مورمور شدن كه ممكن است صورت و دست و پا را معمولا در يك طرف بدن در برگيرد.
  • سر گيجه كه حس چرخشي شبيه حس چرخش در چرخ و فلك را ايجاد مي‌كند.
  • فقدان هوشياري كه در موارد شديد ممكن است دائمي باشد و در غير اين صورت هر چند براي لحظات يا دقايقي باشد نبايد ناديده گرفته شود.
  • ناتواني در صحبت كردن كه معمولاً در كساني اتفاق مي‌افتد كه در سمت چپ مغزشان رخ داده و اندام‌هاي سمت راست را درگير كرده باشد. اين ناتواني مي‌تواند در گفتن كلمات يا نام اشيا باشد. افراد سكته‌اي ممكن است لكنت يا سنگيني زبان را تجربه كنند. آنها ممكن است ناتواني كامل در صحبت كردن داشته باشند يا ممكن است كلمات و صداهاي نامفهوم توليد كنند همچنين ممكن است آنها از درك آنچه ديگران مي‌گويند عاجز باشند.
  • مشكلات بينايي ناشي از سكته مغزي ممكن است شامل تاريك بيني، فقدان بينايي در يك يا هر دو چشم، دوبيني و يا از دست دادن بخشي از ميدان ديد باشد.
  • اختلال در حفظ تعادل كه در موارد شديد، بيمار توانايي نشستن و حفظ تعادل خود در حالت نشسته يا ايستاده را ندارد.
  • ناتواني يا اختلال در تصميم گيري، قضاوت و كنترل رفتارهاي هيجاني و احساسات.
  • از دست رفتن استقلال فردي و در نتيجه وابسته شدن به اطرافيان.
  • در مجموع سكته مغزي ناتوان‌كننده‌ترين بيماري دستگاه عصبي است و بيمار مبتلا، مجموعه‌اي از مشكلات، اختلالات و ناتوانايي‌ها را پس از سكته مغزي تجربه مي‌كند و علاوه بر مشكلات فوق‌الذكر ممكن است از افسردگي، درد و اختلال در كنترل ادرار و مدفوع رنج ببرد.

درمان:

درمان پزشكي سكته مغزي بايد در اولين فرصت انجام شود. براي سكته‌هاي ناشي از لخته خون، از داروهاي رقيق كننده خون و گاهي از جراحي و در مورد سكته‌هاي خونريزي‌دهنده نيز از داروهاي كاهنده فشار خون و فشار مغزي و غيره و در مواردي از جراحي استفاده مي‌شود.

توانبخشي:

سكته مغزي اتفاقي است كه زندگي فيزيكي و رواني بيماران را به صورت موقت يا دائمي تحت تأثير قرار مي‌دهد. درمان و بهبودي موفق پس از سكته مغزي اغلب نتيجه يك برنامه تخصصي بازتواني و توانبخشي است كه شامل فيزيوتراپي، كاردرماني، گفتاردرماني، روان‌درماني و ساخت وسائل كمكي مي‌باشد.
موفقيت در توانبخشي به ميزان آسيب مغزي، نگرش فرد آسيب ديده، مهارت تيم توانبخشي و همكاري و حمايت خانواده و مراقبين بستگي دارد.
توانبخشي بايد در اولين فرصت ممكن كه شرايط عمومي بيمار ثبات پيدا مي‌كند آغاز شود. در بسياري از موارد به علت ناتواني بيمار در جابجايي، توانبخشي با حضور تراپيست در منزل بيمار آغاز مي‌شود و به محض اينكه شرايط بيمار و محيط اجازه حضور او را در مركز درماني بدهد، بهتر است كه بازتواني در مراكز تخصصي بيماران سكته مغزي ادامه پيدا كند. هر چند كه بهترين نتيجه توانبخشي در طول ۳ الی ۶ ماه اول بدست مي‌آيد اما بايد توانبخشي را براي دوره طولاني‌تر جهت جلوگيري از ناتوانايي‌هاي بعدي ادامه دارد. ضمن اينكه هيچ بيماري نبايد از توانبخشي محروم شود مگر اينكه از لحاظ عمومي بسيار ناتوان باشد يا در نتيجه آسيب‌شناختي توانايي شركت كردن در يك برنامه توانبخشي را نداشته باشد.
با توجه به اينكه بيمار مبتلا به سكته مغزي ممكن است در انجام كوچك‌ترين فعاليت‌هاي خود به كمك احتياج داشته باشد، شرايطروحي و رواني مناسبي را تجربه نخواهد كرد و بهمين دليل حمايت افراد خانواده نقش مهمي در بهبود فرد دارد. پروسه توانبخشي يك پروسه زمان‌بر است و مستلزم اين است كه بيمار و اطرافيان براي كسب نتيجه صبور باشند. ضمن اينكه ارتباط و هماهنگي بين اعضاي تيم توانبخشي در بهبود هر چه بيشتر بيمار نقش اساسي دارد.

گفتار درماني: براي كمك به حل اختلالات مربوط به توليد يا درك گفتار. تمرينات اختصاصي، ريلكسيشن، تغيير شيوه ارتباط برقرار كردن، استفاده از ژست‌ها و تن‌هاي مختلف از جمله تكنيك‌هايي كه در گفتار درماني استفاده مي‌شود.
فيزيوتراپي: به عنوان اصلي‌ترين قسمت توانبخشي پس از سكته مغزي شامل بازآموزي حركات، تمرينات تعادلي و هماهنگي، تمرينات مربوط به جابجايي از حالت خوابيده به نشسته و ايستاده، تمرينات راه رفتن، استفاده از وسايل كمكي …
كار درماني: براي كمك به بيماران براي ارتقا توانايي‌هاي خود جهت انجام فعاليت‌هاي روزمره، از قبيل حمام كردن، آشپزي، لباس پوشيدن، غذا خوردن و نوشتن.
روان درماني: براي كمك به مسائل رواني از قبيل افسردگي كه پس از سكته ممكن است پس از سكته اتفاق بيافتد. به اشتراك گذاشتن تجربيات مشترك و تبادل اطلاعات با ديگر بيماران هم مي‌تواند مفيد باشد.

 

******************

مركز فيزيوتراپي و توانبخشي هروي به بيماران دچار بيماري‌هاي مغز و نخاع، تروماهاي عصبي، سكته مغزي خدمات توانبخشي و بازتواني ارائه مي‌كند. هدف اوليه ما كمك به شما براي ارتقاء كيفيت زندگي از طريق افزايش مهارت‌ها، بدست آوردن حداكثر استقلال فردي و بازيابي اعتماد به نفس است.
به عنوان يك بيمار در كلينيك فيزيوتراپي هروي، شما به خدمات توانبخشي متناسب با سطح بيماري و توانايي‌هاي خود دسترسي داريد و مي توانيد اطمينان داشته باشيد كه آنچه را به عنوان درمان و توانبخشي در زمينه فيزيوتراپي و كار درماني به آن نيازمنديد در اختيار خواهيد داشت.

بیشتر بخوانید